เกื้อกูลกันฉันมือขวาและมือซ้าย พระไพศาล วิสาโล

เกื้อกูลกันฉันมือขวาและมือซ้าย พระไพศาล วิสาโล 

      ผู้หญิงคนหนึ่งร่างกายซีกซ้ายไม่มีความรู้สึก เพราะสมองบางส่วนตายไปเนื่องจากเส้นเลือดในสมองแตก  หมอพยายามทดสอบว่าร่างกายซีกซ้ายมีความรู้สึกแค่ไหน ด้วยการนำสิ่งต่างๆ มาสัมผัสที่ร่างกายซีกซ้าย ปรากฏว่าคนไข้ไม่รู้สึกอะไรเลย  ระหว่างนั้นหมอสังเกตเห็นว่า คนไข้เอามือขวาลูบแขนซ้ายอยู่หลายครั้ง หมอแปลกใจว่าคนไข้ทำเช่นนั้นทำไมในเมื่อแขนซ้ายไม่สามารถรับความรู้สึกได้  เมื่อสอบถามคนไข้ ก็ได้คำตอบว่า เวลาเธอเอามือขวาสัมผัสร่างกายซีกซ้าย เธอสามารถรับรู้ความรู้สึกได้   หมอแปลกใจมากว่าซีกซ้ายของเธอรับรู้สัมผัสจากมือขวาได้ แต่กลับไม่สามารถรับรู้เวลาหมอเอาสิ่งต่าง ๆ มาสัมผัส

      เรื่องนี้แสดงให้เห็นถึงความสัมพันธ์ที่เชื่อมโยงกันระหว่างมือซ้ายกับมือขวา หรือแขนซ้ายกับแขนขวา

       เวลามือซ้ายเจ็บปวด เช่น โดนตะปูตี โดนค้อนทุบ ปฏิกิริยาแรกของเราคือ มือขวาจะรีบไปกุมมือซ้ายที่เจ็บปวดทันที  มันไม่ใช่เแค่ปฏิกิริยาอัตโนมัติธรรมดา เพราะมีการทดลองมานานแล้วว่า เวลามือซ้ายปวดแล้วมือขวาไม่ได้ไปทำอะไรกับมือซ้าย ความปวดจะมากขึ้น แต่  ทันทีที่มือขวาไปสัมผัสหรือกุมมือซ้ายไว้ จะช่วยลดความปวดลงได้

      ท่านติช นัท ฮันห์ ได้บรรยายเรื่องนี้ไว้เป็นคติสอนธรรมได้ดีว่า 

      เมื่อมือซ้ายได้รับความเจ็บปวดขึ้นมาโดยฉับพลัน มือขวาจะรีบไปช่วยเหลือมือซ้ายทันที โดยที่ไม่ถามว่าทำแล้วจะได้อะไร ไม่ถามว่ามือซ้ายเป็นใคร ไม่มีความรังเกียจหรืออิจฉามือซ้ายว่าเวลามีงานอะไร มือซ้ายไม่ค่อยได้ทำอะไรเลย มีแต่มือขวาที่ถูกใช้งาน  มือขวายช่วยมือซ้ายโดยไม่รู้สึกน้อยเนื้อต่ำใจว่าฉันถูกเอาเปรียบ ฉันทำงานหนักกว่าเธอ มือซ้ายก็เช่นเดียวกันเวลาเห็นมือขวาปวดก็ไม่ได้คิดตั้งแง่ว่า เจ้านายรักมือขวามากกว่า มีอะไรก็ใช้แต่มือขวา ไม่สนใจมือซ้าย เวลาจะใช้งานฉันก็ใช้ในทางที่ไม่ค่อยน่าดูเท่าไหร่  เวลาจะล้างก้นก็ใช้แต่มือซ้าย  มือซ้ายไม่เคยคิดแบบนั้น ทันทีที่รู้ว่ามือขวาปวดก็รีบเข้าไปช่วยทันทีเป็นการช่วยแบบไม่มีเงื่อนไข

      ท่านเปรียบเทียบให้เห็นความสัมพันธ์ของมือซ้ายและมือขวา เพื่อที่จะโยงไปถึงความเมตตากรุณาที่มนุษย์พึงมีต่อกัน

      คนเราควรจะปฏิบัติต่อกันอย่างนี้ คือเข้าไปช่วยเหลือกันทันทีโดยไม่มีเงื่อนไข ไม่มีการตั้งข้อรังเกียจใดๆ ทั้งสิ้น มองให้ดีนี้คือความสัมพันธ์แบบ “ไม่มีตัวกูของกู” นั่นเอง

       ถ้ามือซ้ายและมือขวามีความรู้สึกว่าทำแล้วฉันจะได้ อะไร แล้วเธอเป็นใคร ความคิดแบบนี้เป็นอาการของการยึดติดในตัวกูของกู ทำให้เกิดการแบ่งเขาแบ่งเรา

      ท่านยังสอนเรื่องความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์ด้วยกันว่า ไม่ควรจะมีความรู้สึกแบ่งเขาแบ่งเรา หรือทำไปด้วยความรู้สึกติดยึดในตัวกูของกู  จิตใจเช่นนี้จะเปี่ยมไปด้วยความเมตตากรุณา อยากช่วยเหลืออย่างเต็มที่โดยไม่มีเงื่อนไข  ตรงกับที่พระพุทธเจ้าทรงสอนไว้ว่า  ความเมตตาที่ไม่มีประมาณเกิดจากการมีปัญญาอย่างถึงที่สุด จนกระทั่งเห็นว่าตัวกูนั้นไม่มีอยู่จริง จึงไม่มีความเห็นแก่ตัวแม้แต่น้อย

       ปัญญาและเมตตากรุณามีความสัมพันธ์กันอย่างใกล้ชิด ปัญญา คือสิ่งที่ช่วยขจัดมายาภาพหรือความหลงเกี่ยวกับตัวกูของกู   คือทำให้เห็นว่าตัวกูของกูนั้นไม่มีอยู่จริง เมื่อมีปัญญาเห็นแจ่มแจ้งเช่นนี้ ความยึดติดในตัวกูของกู หรืออัตตวานุปาทานก็หมดไป  ไม่มีความเห็นแก่ตัวอีกต่อไป จึงเกิดเมตตากรุณาอย่างไม่มีที่สุด ไม่มีประมาณ ไม่มีการแบ่งแยกว่าเป็นเราเป็นเขา  เห็นมนุษย์เป็นเพื่อนร่วมทุกข์เหมือนกันหมด นี้เป็นอุดมคติของชาวพุทธ ดังที่พระพุทธเจ้าตรัสว่า ทรงมีเมตาต่อพระราหุลอย่างไร ก็ทรงมีเมตตาต่อพระเทวทัตอย่างนั้น

      คนเรานั้นมีจิตใจ ที่สามารถสัมผัสหรือเข้าถึงความรู้สึกของกันและกันได้โดยเฉพาะเมื่อมีความ ผูกพันกันประหนึ่งมีใจดวงเดียวกัน  ดังเช่นมือซ้ายของผู้หญิงคนนี้สามารถรับรู้ได้เมื่อมีมือขวามาสัมผัส ความรับรู้นี้เกิดขึ้นได้เพราะมือขวากับมือซ้ายนั้นผูกพันกันมาก  ในทำนองเดียวกันคนที่ผูกพันกันก็สามารถรับรู้ทุกความรู้สึกที่อยู่ในใจของ อีกฝ่ายได้ไม่ว่าสุขและทุกข์  อันนี้เป็นผลจากเมตตากรุณาที่มี่ต่อกันจนนรู้สึกเชื่อมโยงเป็นอันหนึ่งอัน เดียวกัน โดยที่คนอื่นอาจจะไม่สามารถหยั่งเข้าไปถึงได้ 

       มือขวากับมือซ้ายก็เป็นเช่นนั้น เพียงแค่มือขวาสัมผัสมือซ้าย ไม่ต้องให้ใครสัมผัส ก็ทำให้ความปวดทุเลาเบาบางได้   เรื่องนี้เป็นภูมิปัญญาที่มีมานาน และนักวิทยาศาสตร์ในปัจจุบันก็รับรอง หลังจากทำการทดลองแล้วพบว่า ถ้ามือขวาไม่สัมผัสกับมือซ้าย มือซ้ายจะปวดมากขึ้นกว่าเดิม แต่พอได้สัมผัสแล้วความปวดลดลง แต่ไม่ได้เป็นเฉพาะมือขวาและมือซ้ายของตัวเองเท่านั้น การให้มือขวาของคนอื่นมาสัมผัสก็ช่วยได้ ดังนั้นประโยชน์ของการสัมผัสคือ ถ้ามีคนป่วยแล้วมีอีกคนมาสัมผัสด้วยความเมตตากรุณาก็จะช่วยบรรเทาความปวดได้

       ความเมตตากรุณาของคนภายนอกนั้น เป็นสิ่งที่ต้องแสดงออกมาให้เห็นก่อนที่จะสัมผัส หรือในระหว่างที่สัมผัส เช่น ความอ่อนโยน นุ่มนวล ทางสีหน้าหรือน้ำเสียง เพื่อคนที่เจ็บปวดจะรับรู้ถึงเมตตาและทำให้ความเจ็บปวดนั้นทุเลาได้ แต่มือขวาไม่ต้องแสดงอาการอย่างนั้นกับมือซ้ายก็ได้ ไม่ต้องทำอะไรมากกว่านั้น มือซ้ายก็สบาย รู้สึกดีขึ้นเพราะรู้ว่าเมีความปรารถนาดี มันเป็นความเชื่อมโยงที่สัมผัสกันได้ สามารถเกิดระหว่างมนุษย์กับมนุษย์ได้เช่นเดียวกัน

      เป็นเรื่องที่ดีมากหากเราปฏิบัติต่อกันเหมือนมือขวา และมือซ้ายได้ โดยเริ่มต้นที่คนใกล้ชิดก่อน คือเพื่อนกับเพื่อน พี่กับน้อง สามีกับภรรยา แล้วขยายไปถึงเพื่อนที่ทำงานด้วยกัน เพื่อนที่อยู่ในหน่วยงานเดียวกัน หรือเพื่อนที่อยู่ในเครือข่ายเดียวกัน ขยายออกไปแม้กระทั่งกับคนที่ไม่ใช่เพื่อนหรือเป็นเพียงแค่เพื่อนมนุษย์ก็ สัมพันธ์ในลักษณะนั้นได้ แม้เป็นเรื่องยากแต่เป็นสิ่งที่ทำได้ เพราะนี่ก็เป็นอุดมคติของมนุษย์ที่ควรทำต่อกัน เช่นเดียวกับที่พระพุทธเจ้าและพระอรหันต์ทั้งหลายได้แสดงเป็นแบบอย่างแก่เรา

      อย่างไรก็ตาม ความสัมพันธ์อย่างมือซ้ายและมือขวานี้ควรเกิดขึ้นระหว่างกายกับใจเราด้วย ถ้ากายกับใจอยู่ใกล้ชิดกัน มีความสัมพันธ์กัน ช่วยเหลือเกื้อกูลกันแล้ว เราจะทุกข์น้อยลงมาก แต่อย่างที่เรารู้กัน กายกับใจบางครั้งก็ไม่ได้ใกล้ชิดกันหรือช่วยเหลือกันเท่าไหร่ เวลากายปวด บ่อยครั้งใจกลับซ้ำเติม ทำให้กายแย่ลง เช่น พอรู้ว่าร่างกายมีก้อนมะเร็ง ใจก็ซึมเศร้า ทำให้หมดเรี่ยวแรงไปเลย  หรือพอวิตกกังวลว่า “ฉันจะตายแล้วหรือนี่” กายก็ทรุดหนักลงหรือตายเร็วขึ้น เช่น คุณป้าคนหนึ่งไปหาหมอหลายครั้งโดยที่ไม่รู้ว่าเป็นอะไร   กระทั่งวันหนึ่งหมอบอกว่า “ป้าเป็นมะเร็งตับนะ อยู่ได้ไม่เกินสามเดือน” ปรากฏว่าป้าตกใจมาก   กินไม่ได้นอนไม่หลับ วิตกกังวลสารพัด สุดท้ายอยู่ได้แค่ ๑๒ วันก็ตาย

      อย่างนี้เรียกว่าใจไปซ้ำเติมกาย แทนที่จะช่วยพยุงให้กายให้ดีขึ้น กลับฉุดให้ย่ำแย่ลง บางคนร่างกายปกติดี แต่ใจเต็มไปด้วยความโกรธเกลียด เคียดแค้นพยาบาท ร่างกายก็เลยป่วย ความดันสูง ปวดหัว ปวดท้องเรื้อรัง รักษาเท่าไหร่ก็ไม่หาย  เพราะหมอหาสาเหตุทางกายก็ไม่พบ ได้แต่รักษาตามอาการ นี่เรียกว่าใจไปซ้ำเติมกาย หรือทำร้ายร่างกาย

       หน้าที่ที่ใจควรมีต่อกาย คือช่วยให้ดีขึ้น ไม่ใช่ซ้ำเติมให้แย่ลง หากใจเป็นมิตรกับกาย ใจจะไม่ทำอย่างนั้น พอกายแย่ ใจจะช่วยให้กำลังใจ  มองแง่บวก นึกถึงสิ่งดี ๆ ที่เป็นกุศล หรือมีสมาธิ ร่างกายก็จะหายไวขึ้น  เจ็บปวดน้อยลง  อันที่จริงเพียงแค่ทำใจให้เป็นปกติ  ไม่ตีโพยตีพาย ก็ช่วยความเจ็บปวดของกายทุเลาลงได้

       ถ้ากายกับใจเกื้อกูลกันเหมือนกับมือซ้ายและมือขวา เราจะมีความสุขได้ง่ายมาก ความทุกข์จะลดลงไปเยอะ เช่นเมื่อทำอะไร ใจก็รู้  มีสติ รู้ตัว ความรู้ตัวจะช่วยป้องกันไม่ให้เกิดความเดือดร้อน เวลาขับรถ ก็ถึงที่หมายโดยปลอดภัย ไม่เกิดอุบัติเหตุ  ควบคุมเครื่องจักร ก็ไม่เผลอจนเกิดความผิดพลาด ถึงกับเสียมือเสียขาไป   เวลาพักผ่อน ใจก็ไม่คิดฟุ้งซ่าน ทำให้หลับได้ง่าย ร่างกายก็มีสุขภาพดี 

        ที่พูดมาเป็นเรื่องใจช่วยกาย  ที่จริงกายก็ช่วยใจได้มากมาย ก่อนอาตมาบวชมีช่วงหนึ่งที่เซ็งสุดๆ ไม่มีความกระตือรือร้น ตื่นก็สาย แม้กระนั้นก็ซึมเซาทั้งวัน เรียกว่าถีนมิทธะครอบงำ เวลาประชุมก็จะง่วงนอนไม่มีส่วนร่วมกับวงประชุมเลย ทั้งๆ ที่อายุเพียง ๒๔ ปีเท่านั้น  ทีแรกก็คิดว่าเป็นเพราะเหนื่อยอ่อน จึงพักผ่อนให้มากขึ้น แต่กลับเฉื่อยชายิ่งกว่าเดิม ทำอย่างไร ๆ ก็ไม่หาย จนได้ดูหนังเรื่องหนึ่ง ก็เกิดกำลังใจ พยายามเคี่ยวเข็ญให้ตัวเองตื่นแต่เช้า ไปวิ่งจ๊อกกิ้งออกกำลังกาย ทีแรกก็ลำบากมากเพราะไม่อยากตื่นเช้า แต่ผ่านไปไม่กี่วันก็รู้สึกดีขึ้น เกิดความกระฉับกระเฉงขึ้นมาก  อันนี้เป็นเพราะเมื่อร่างกายแข็งแรงตื่นตัว ก็ช่วยกดใจให้หายเบื่อหายเซ็ง

        เราจะสังเกตเห็นเรื่องทำนองนี้ได้จากชีวิตประจำวัน เช่น เวลารู้สึกท้อแท้เพราะเจออุปสรรคมากมาย หรือเหนื่ยอ่อนเพราะทำงานมาทั้งวัน แต่พอได้นอนเต็มที่ ตื่นขึ้นมาความรู้สึกจะเปลี่ยนไป  มีกำลังใจมากขึ้น ทั้ง ๆ ที่อุปสรรคและปัญหาต่างๆ ยังเหมือนเดิม แต่รู้สึกมีเรี่ยวแรงขึ้นมา ไม่ใช่ที่กายแต่ที่ใจ  ดังนั้นเวลาใจมีปัญหา กายต้องช่วยด้วย  ดูแลกายให้ดีเพื่อฉุดใจขึ้นมา ไม่ใช่ไปซ้ำเติม เช่น  พอจิตใจท้อแท้ห่อเหี่ยว ก็ไปเที่ยวกลางคืน กินเหล้า เพราะหวังว่าจะทำให้ลืมความทุกข์ หายเศร้า กลับทำให้แย่กว่าเดิม เพราะการใช้ชีวิตแบบนั้นทำให้ร่างกายเหนื่อยอ่อนมากขึ้น  จิตใจเลยแย่ลง นี่เรียกว่าฉุดกันลง ไม่ได้ช่วยกันฉุดขึ้นมา

       เพราะฉะนั้นเวลามีปัญหาเราไม่ต้องรอคอยความช่วยเหลือจาก ใครเลยก็ได้ เพียงแค่กายกับใจช่วยกัน อยู่เคียงคู่กัน กายอยู่ไหน ใจอยู่นั่น มีสติตื่นรู้ อันตรายที่เกิดขึ้นกับกายกับใจก็น้อยลง 

กิ่งธรรมจาก  http://www.visalo.org/article

มหัศจรรย์แห่งปัจจุบันขณะ ภาวัน

มหัศจรรย์แห่งปัจจุบันขณะ
  โดย ภาวัน

        เคยมีพิธีกรสถานีโทรทัศน์แห่งหนึ่งถามองค์ทะไลลามะว่า พระองค์จะทรงเล่าให้ผู้ชมฟังถึงช่วงเวลาที่พระองค์ทรงมีความสุขที่สุดใน ชีวิตได้ไหม
       พระองค์ทรงใคร่ครวญสักพักก่อนจะยิ้มแล้วตอบว่า “อาตมาคิดว่า ช่วงเวลานั้นก็คือตอนนี้ไงล่ะ”
       ความสุขที่สุดนั้นสามารถหาได้ในปัจจุบันขณะ  ไม่ว่าจะอยู่ที่ไหนก็ตาม  ไม่ต้องรอว่า ไปพักร้อน เที่ยวห้างหรือเจอคนรักก่อนจึงจะมีความสุขได้  ใครที่เฝ้ารออนาคตหรืออาลัยความสุขในอดีต  จะไม่มีวันพบความสุขในปัจจุบันได้เลย
       “ปัจจุบันเป็นเวลาประเสริฐสุด”  คำกล่าวของท่านติช นัท ฮันห์ เตือนให้เราเห็นคุณค่าของทุกขณะที่เรามีอยู่    ผู้คนมักไม่ตระหนัก ว่า  ปัจจุบันขณะเป็นสิ่งแสดงว่าเรายังมีชีวิตอยู่   จำเพาะคนตายเท่า นั้นที่มีแต่อดีต ไม่มีปัจจุบัน  แม้กระนั้นถ้าใครมัวจมอยู่กับอดีต  เอา แต่โศกเศร้าคร่ำครวญถึงคนรักที่ตายจาก ผู้นั้นก็ไม่ต่างจากคนตาย  เพราะชีวิตไร้ชีวาเสียแล้ว เช่นเดียวกับคนที่กังวลกับอนาคต คิดถึงแต่ ความตายที่รออยู่เบื้องหน้าเมื่อรู้ว่าตนเป็นโรคร้าย  หมดอาลัย ตายอยากกับชีวิต คนเหล่านี้ถึงจะมีลมหายใจก็เหมือนตายทั้งเป็น
       มีแต่คนที่อยู่กับปัจจุบันขณะเท่านั้น จึงจะรู้สึกตื่นและมีชีวิตชีวาอย่างแท้จริง  เป็นคุณภาพที่ต่างจากคนซึ่งฝันถึงความสุขในอนาคต ใช้ชีวิตราวคนหลงละเมอ 
       ปัจจุบันคือเวลาประเสริฐสุด เพราะเป็นโอกาสเดียวเท่านั้นที่เราสามารถทำสิ่งดีงามให้เกิดขึ้นได้  ถ้าต้องการความสำเร็จ ก็ต้องลงมือทำเสียแต่บัดนี้  ถ้าต้องการความสุข ก็ต้องรู้จักเป็นสุขเสียแต่ตอนนี้
      “ชั่วขณะนี้เต็มไปด้วยสิ่งมหัศจรรย์”  ท่านติช นัท ฮันห์  ชี้ให้เราเห็นว่า ความสุข ความงดงาม ความสงบเย็น หรือแม้กระทั่งนิพพาน ล้วนพบได้ในปัจจุบันเท่านั้น  ขอเพียงแต่เราน้อมใจอยู่กับปัจจุบัน  สิ่งมหัศจรรย์ต่าง ๆ ก็จะปรากฏแก่เรา
       “สุรเชษฐ์” เป็นคนที่ขยันทำงานไม่ว่างเว้น และมีเรื่องให้ต้องใช้ความคิดตลอดเวลา  วันหนึ่งเขาพบว่าตนเองเป็นไส้เลื่อน   หลังจากผ่าตัดแล้วต้องมาพักฟื้นหลายวันที่บ้านซึ่งอยู่ชานกรุง  นั่นเป็นครั้งแรกที่เขาต้องวางงานทั้งหมด เพราะทำงานไม่สะดวก แม้แต่จะขยับเขยื้อนก็ลำบาก  บ่ายวันหนึ่งขณะนั่งอยู่ที่ระเบียงบ้าน เขาได้ยินเสียงนกเขาขัน ทีแรกก็ตัวเดียว ต่อมาอีกหลายตัวร้องประสาน ตามมาด้วยนกนานาชนิดส่งเสียงบรรเลง  เขาฟังอย่างตั้งใจ  รับรู้ได้ถึงความไพเราะของเสียงนกร้อง  เกิดปีติถึงกับน้ำตาคลอ   แล้วเขาก็ฉุกคิดขึ้นมาได้ว่า เขาอยู่บ้านนี้มาร่วม ๒๐ ปีแล้ว ตั้งแต่ลูกสาวยังเล็กจนตอนนี้เกือบจบมหาวิทยาลัยแล้ว ทำไมเขาเพิ่งได้ยินเสียงนี้เป็นครั้งแรก
        นกเหล่านี้เพิ่งร้องประสานเสียงหรือ เปล่าเลย  นกร้องมานานแล้ว นกร้องทุกวันแต่เขาไม่ได้ยินเอง เพราะใจมัวแต่หมกมุ่นอยู่กับการงาน ท่องไปในอดีตบ้าง อนาคตบ้าง  ความไพเราะและความสุขนั้นมีอยู่รอบตัวเขา แต่ใจเขาไม่เปิดรับเองต่างหาก เพราะไม่ได้อยู่กับปัจจุบันขณะ
       ยังมีสิ่งดี ๆ อีกมากที่ปรากฏอยู่ต่อหน้าและรอบตัวเรา  ขอเพียงแต่เปิดใจให้กับปัจจุบันขณะเท่านั้น
      อันที่จริงหากเราตระหนักว่าชีวิตนี้เปราะบางอย่างยิ่ง ก็จะพบว่าแค่มีวันนี้ มีวินาทีนี้นับว่าเป็นโชคอันประเสริฐอย่างยิ่ง ดังท่านนาคารชุน ปราชญ์ชาวอินเดียเมื่อพันกว่าปีก่อนได้กล่าวว่า “ชีวิตมนุษย์นั้นบอบบางเสียยิ่งกว่าฟองน้ำ  การที่ลมหายใจออกตามหลังลมหายใจเข้า และการที่เราตื่นขึ้นมาหลังจากได้นอนหลับไปนั้น เป็นสิ่งมหัศจรรย์ยิ่งนัก”

เมล็ดธรรมจาก  http://www.visalo.org/article/

ปีใหม่

ปีใหม่

ต้องดีกว่าปีเก่า 
 เตีย ที่ดี

   ในที่สุด ปี2556 กำลังจะผ่านไป ผ่านไปแล้วไม่มีทางกลับคืนได้ ที่สำคัญก็คือ ผ่านไปหาใช่ไปเปล่าไม่ แต่ยังนำพาสรรพสิ่ง และชีวิตคนให้เดินตามไปด้วย ไม่มีใครแม้แต่สักคนจะต่อรองไม่ยอมไปด้วยได้ ซึ่งก็เป็นไปตามกฎ 

      ชีวิตคือการเดินไป ชีวิตแห่งอายุเดินทางตลอดเวลา  นอนหลับชีวิตก็ยังเดิน ในตลอดเส้นทางแห่งการเดินนั้น หลายสิ่งหลายอย่างผ่านเข้าสู่ชีวิตลอดเวลาทั้งทุกข์ ทั้งสุข 

      ในระหว่างการเดินนั้นหากใครเห็นอะไรในระหว่างเส้นทางเดินแล้วนำมาเก็บ นำมาแบกมาหามไปด้วยก็จะทำให้ชีวิตหนัก 

      แต่ถ้าใครรู้เท่าทัน ไม่มาแบกหามที่สิ่งที่ผ่านมา ไม่นำมาแบกมาเก็บไว้ในระหว่างเดินทาง ชีวิตก็จะเบา ตลอดเส้นทางของชีวิตก็จะเบา ไม่หนัก เดินไปยิ้มไปชีวิตเต็มไปด้วยความเบา สว่าง และสงบ

         ปี 2557 นี้อะไรที่เราเคยแบก เคยหาม ที่ทำให้เราหนักเปล่าๆ ก็ปล่อยมันลงไปพร้อมกับปี 2556 ให้ปี 2556 เขาแบกไป ไม่สมควรแบกมันไว้ เพราะชีวิตนี้น้อยนัก  จากนั้นโดดข้าม เข้าสู่ปี 2557 อย่างเบาสบาย เดินไปพร้อมปี 2557 อย่างเบาตัว เบาใจ  ฮัมเพลง ผิวปากด้วยเป็นการดี นี้คือพรที่นำมาฝากท่าน ครับ

สวดมนต์ข้ามปี

สวดมนต์ข้ามปี 
 เตีย ที่ดี

              เพียง แค่ได้ยิน คำว่า "มนต์" คนได้ยินมีความรู้สึกสบายใจอย่างบอกไม่ถูก ยิ่งได้ยินบทสวด และได้สวดด้วยตนเองแล้ว ยิ่งมีความสุขใจอยากที่จะบรรยาย และในขณะที่สวดนั้น เรามีสติไปตามบทสวดตลอดเวลา ความเบากาย เบาใจก็จะเกิดขึ้น

  โดยก่อนจะสิ้นปี ในช่วงคาบเกี่ยวระหว่างปีเก่า และ ปีใหม่ มีวัดหลายวัด มีสถานที่หลายสถานที่ประกาศให้ร่วมกันสวดมนต์ คือ เป็นการสวดมนต์แบบข้ามปี หรือบางคนถ้าไม่สะดวกจะสวดที่บ้านก็ได้

เรียกว่าเป็นการสวดส่งท้ายปีเก่าต้อนรับปีใหม่ ไม่ว่าจะเป็นการสวดส่งท้ายปีเก่า ต้อนรับปีใหม่ หรือสวดก่อนนอน หรือสวดทุกครั้งที่มีโอกาส ท่านบอกไว้ว่าเป็นสิ่งที่ประเสริฐอย่างยิ่ง เราไปติดตามดูอนิสงส์ของการสวดมนต์ ท่านบอกไว้อย่างนี้ ครับ 

๑. ทำให้สุขภาพดี การ สวดมนต์ออกเสียง ช่วยให้ปอดได้ทำงาน เมื่อปอดทำงาน เลือดลมก็เดินสะดวก เมื่อเลือดลมเดินสะดวก ร่างกายก็สดชื่น กระปรี้กระเปร่า และกระฉับกระเฉง      

๒. คลายความเครียด ขณะสวดมนต์จิตจดจ่ออยู่กับบทสวด สมองไม่ได้คิดในเรื่องที่ทำให้เครียด จึงทำให้อารมณ์ผ่อนคลาย

๓. เพิ่มพูนศรัทธาในพระรัตนตรัย บทสวดแต่ละบทเป็นการระลึกถึงคุณของพระรัตนตรัย เมื่อสวดบ่อย จิตก็จะยิ่งแนบแน่นอยู่กับพระรัตนตรัย           

๔. ขันติบารมีย่อมเพิ่มพูน ขณะ สวดต้องใช้ความอดทนเพื่อเอาชนะอาการปวดเมื่อยที่เกิดขึ้นกับร่างกาย ตลอดถึงอารมณ์ฝ่ายต่ำทั้งหลายมีความเกียจคร้าน เป็นต้น ยิ่งสวดบ่อย  ความอดทนก็จะมีมากยิ่งขึ้น   

๕. จิตสงบตั้งมั่นเป็นสมาธิ ขณะสวดจิตจดจ่ออยู่กับบทสวด ไม่วอกแวกฟุ้งซ่านไปที่อื่น จึงทำให้จิตสงบและเกิดสมาธิมั่นคง 

๖. บุญบารมีเพิ่มพูน ใน ขณะสวดมนต์ จิตใจย่อมปราศจากกิเลส  มีความโลภ ความโกรธ ความหลง เป็นต้น จึงได้ชื่อว่าเกิดบุญบารมี บุญบารมีนี้ เมื่อสั่งสมมากเข้าก็จะเป็นทุนสนับสนุนให้บรรลุผลตามที่เราต้องการ          

๗. จิตใจอ่อนโยนมีเมตตา       การแผ่เมตตาหลังจากสวดมนต์ เป็นการส่งความปรารถนาดีไปยังสรรพสัตว์ทั้งหลาย ลดละความเห็นแก่ตัว เป็นอุบายกำจัดความโกรธในใจให้เบาบางและลดน้อยลง ทำให้จิตใจปราศจากความโกรธ และพบแต่ความสุข              

๘. เกิดความเป็นสิริมงคล การสวดมนต์เป็นการทำความดีไปพร้อมกันทั้งทางกาย วาจา ใจ การทำดี พูดดี คิดดี ย่อมเป็นสิริมงคลแก่ตัวเอง

๙. เทวดารักษา ผู้ ที่ประกอบกรรมดี ทางกาย วาจา ใจ ย่อมเป็นที่รักของเหล่าเทวดา และการที่เราได้แผ่เมตตาให้แก่เทวดานั้น ก็ยิ่งจะเป็นที่รักของเทวดามากขึ้น   

๑๐. ปัญญาเกิด การสวดมนต์พร้อมคำแปล ทำให้ได้รู้และเข้าใจถึงความหมายของบทสวดนั้น

๑๑. ผิวพรรณผ่องใสและมีเสน่ห์ การ สวดมนต์ทำให้จิตใจของผู้สวดสดชื่นเบิกบาน จิตที่สดชื่นเบิกบานย่อมส่งผลให้ผิวพรรณดี หน้าตายิ้มแย้ม แจ่มใส ทำให้ผู้ที่พบเห็นเกิดความรู้สึกเป็นมิตร รักใคร่เอ็นดู          

๑๒. ศัตรูกลายเป็นมิตร ผู้เป็นมิตรยิ่งรักใคร่

๑๓. ทำให้แคล้วคลาดปลอดภัยจากภยันตรายทั้งปวง

๑๔. ทำให้ดวงดี แก้ไขเคราะห์ร้าย ปัดเป่าเสนียดจัญไร เพราะ ดวงชะตาของคนเราขึ้นอยู่กับการกระทำ ใครทำดี ดวงชะตาย่อมดี ใครทำชั่ว  ดวงชะตาก็ตก การสวดมนต์เป็นการทำดีที่สามารถเปลี่ยนดวงชะตาให้ดีขึ้นได้

         ๑๕. ครอบครัวและสังคมสงบสุข ที่ พ่อบ้าน แม่บ้าน สวดมนต์อยู่เป็นประจำ และสอนให้บุตรหลานได้สวดมนต์ จะไม่มีการทะเลาะเบาะแว้ง และการที่จะไปสร้างความเดือดร้อนแก่ผู้อื่นก็ไม่มี  มีแต่จะทำให้คนรอบข้างและสังคมอยู่เป็นสุข สงบ ร่มเย็น และยังเป็นตัวอย่างที่ดีแก่ผู้อื่นอีกด้วย

       แต่ที่แน่ๆ การสวดเพื่อบูชาคุณพระรัตนตรัย  อันประเสริฐยิ่ง สำหรับเราชาวพุทธ

       ดังนั้นหนังสือสวดมนต์ น่าจะมีอยู่ประจำที่ ห้องพระ ห้องนอน รถยนต์ กระเป๋า เพือความสะดวกในการหยิบมาสวดมนต์ครับ และในสมัยพุทธกาลมีเรื่องเล่าน่าคิด

          มีเรื่องเล่ามาตั้งแต่สมัยพุทธกาลหลายเรื่อง ที่เป็นเครื่องพิสูจน์ได้ว่าการสวดมนต์มีประโยชน์จริงๆ เช่น อายุวัฒนกุมาร   เด็กน้อยที่มีหมอดูตาทิพย์  ซึ่งเป็นหมอดูที่ไม่เคยทำนายผิดพลาดเลย ได้จับยามสามตา ผลการทำนายพบว่า เด็กน้อยคนนี้ชะตาขาดต้องสิ้นอายุภายใน  ๗  วัน   ความนี้ทราบถึงพระญาณของพระพุทธเจ้า   ด้วยพระมหากรุณาธิคุณขององค์สมเด็จฯ  จึงดำริให้พระอรหันต์จำนวนหนึ่งเสด็จไปพร้อมพระองค์  เพื่อทำพิธีสวดมนต์ โดยให้เด็กน้อยโชคร้ายคนนั้น  นั่ง ท่ามกลางระหว่างพระองค์และภิกษุทั้งหลาย พระองค์และสาวกบริวาร ได้ผลัดเปลี่ยนกันสวดมนต์จนครบระยะเวลาที่พราหมณ์ทำนาย จากการสวดมนต์ครั้งนั้น  ปรากฏว่า เด็กน้อยคนนั้นรอดตาย และ มีอายุยืนยาวมาจนถึง  ๑๒๐  ปี  จึงมีชื่อว่า  อายุวัฒนะกุมาร พระพุทธองค์ทรงตรัสว่า ในขณะที่ทำพิธีสวดมนต์นั้น  จะมีพรหม และ เทพยดาที่มากด้วยบารมีมาร่วมฟัง  ทำให้ยักษ์ที่เป็นเจ้ากรรมนายเวรของเด็กน้อยเคราะห์ร้ายรายนั้น  ไม่สามารถเข้ามายื้อยุดชีวิตของเด็กน้อยนั้นได้ 

ทำวัตรเช้า

 ทำวัตรเย็น

*******

กิ่งธรรมจากhttp://www.lc2u.com

สุขแท้ด้วยปัญญาในสถานการณ์ขัดแย้ง

สุขแท้ด้วยปัญญาในสถานการณ์ขัดแย้ง

โดย พระไพศาล วิสาโล

      การที่เราจะมีความสุขท่ามกลางสถานการณ์ที่ขัดแย้งไม่ใช่เรื่องง่ายเลย โดยเฉพาะเมื่อเหตุการณ์นั้นลงเอยด้วยความแตกหักจนมีการทำร้ายและสร้างความพินาศให้แก่กันและกัน ในสถานการณ์เช่นนี้ย่อมไม่ใช่เรื่องง่ายที่เราจะรักษาใจให้เป็นสุขได้ แต่นี่ก็เป็นการบ้านที่ท้าทายสติปัญญาของเรา
       พุทธศาสนานั้นสอนว่า ไม่ว่าอะไรเกิดขึ้นกับเรา จะดีหรือร้ายก็ตาม เราต้องหาประโยชน์จากสิ่งเหล่านั้นให้ได้ แม้ว่ามันจะกลายเป็นอดีตไปแล้ว อีกทั้งการไปนึกถึงมันจะทำให้เจ็บปวดก็ตาม แต่สิ่งที่ควรทำย่อมไม่ใช่การละเลยหรือหลงลืมมัน คนเรานั้นสามารถที่จะจดจำเหตุการณ์หรือประสบการณ์อันเลวร้ายได้โดยที่ไม่รู้สึกเจ็บปวด “จำโดยไม่เจ็บ”นั้นเป็นไปได้ แต่ถ้าจำไม่เป็นก็จะเจ็บปวดเคียดแค้น
        จำโดยไม่เจ็บหมายความว่าเราสามารถมองทะลุเหตุการณ์ จนกระทั่งสามารถเก็บเกี่ยวบทเรียนที่จะเป็นประโยชน์ต่อชีวิตและสังคมของเรา ความทรงจำที่เจ็บปวดหรือความทรงจำอันเลวร้ายนั้นมันมีพิษภัยหรือหนามแหลมที่ทิ่มแทงใจ แต่เราต้องฉลาดในการถอนพิษหรือถอนหนามแหลมออกจากความทรงจำนั้น ถ้าเราถอนพิษหรือหนามแหลมได้ ความทรงจำนั้นจะไม่ทำร้ายเราอีกต่อไป ตรงกันข้ามเมื่อใคร่ครวญถึงมัน เราจะได้รับบทเรียนที่เป็นประโยชน์อย่างมาก
        มนุษย์เราไม่มีความสามารถพอที่ จะกำหนดหรือควบคุมให้มีสิ่งดี ๆ เกิดขึ้นกับเราตลอดเวลา แต่เรามีอิสรภาพพอที่จะเลือกได้ว่า จะยอมให้ประสบการณ์ที่ไม่ดีนั้นมาทำร้ายจิตใจเราได้มากน้อยแค่ไหน เราสามารถเลือกได้ว่าจะมีปฏิกิริยาหรือรู้สึกกับมันอย่างไร อีกทั้งเรายังมีอิสรภาพที่จะให้ความหมายใหม่แก่เหตุการณ์เหล่านั้น พูดง่ายๆ คือเราสามารถจะเปลี่ยนร้ายให้กลายเป็นดีได้ แม้ว่าเราจะเปลี่ยนอดีตไม่ได้ แต่เราสามารถเปลี่ยนความหมายของมันหรือเก็บเกี่ยวบทเรียนจากมันได้ ความตายหรือความสูญเสียนั้นจะมองว่าเป็นเคราะห์ก็ได้ หรือมองว่าเป็นโชคที่ฝึกใจเราให้เข้มแข็งหรือสอนใจเราให้ฉลาดก็ได้ มันจะเป็นเคราะห์หรือโชคอยู่ที่เราเลือก อยู่ที่มุมมองของเรา
         อาตมาคิดว่าความขัดแย้งในช่วงสองเดือนที่ผ่านมาให้บทเรียนกับเราอย่างน้อย สี่ประการถ้าเราเข้าใจก็สามารถจะซึมซับรับเอาบทเรียนนั้นมาเป็นต้นทุนในการ สร้างความสุขให้แก่เราได้ หรืออย่างน้อยก็ป้องกันไม่ให้เกิดความทุกข์อย่างเดียวกันนี้ได้ในอนาคต บทเรียนอะไรบ้างที่เราสามารถจะเก็บเกี่ยวได้จากเหตุการณ์ที่ผ่านมา อาตมาไม่มีเวลาที่จะอธิบายมาก แต่อยากจะฝากข้อคิดเอาไว้อย่างน้อยสี่ประการ ก็คือว่า
       ๑. คนเราเมื่อเราหลงติดในตัณหามานะทิฏฐิ เต็มไปด้วยความโกรธเกลียด ก็สามารถทำอะไรได้ทั้งนั้น รวมทั้งทำร้ายกันและกันด้วย (ตัณหาคือความติดยึดในผลประโยชน์ ทิฏฐิคือความติดยึดในความคิดเห็นรวมทั้งอุดมการณ์ มานะคือความถือตัวว่าสูงกว่า ถูกต้องกว่า ประเสริฐกว่า ดีกว่า)
        ๒. ถ้าเราใช้ความรุนแรงเพื่อแก้ไขความขัดแย้ง จะไม่เกิดผลดีแก่ใครเลย เพราะทุกฝ่ายจะกลายเป็นฝ่ายพ่ายแพ้
        ๓. เมื่อทุกฝ่ายต้องการเอาชนะ ไม่ยอมถอย ย่อมก่อความพินาศแก่กันและกันรวมถึงส่วนรวมด้วย
         ๔. สังคมใดที่มีความเหลื่อมล้ำทางเศรษฐกิจและมีความไม่เป็นธรรม ย่อมเกิดความแตกแยกและหนีความรุนแรงไม่พ้น
        ถ้าหากว่าเหตุการณ์ที่ผ่านมาจะมีประโยชน์แก่สังคมไทย ก็อยู่ตรงที่มันชี้ให้เราเห็นถึงบทเรียนสี่ประการที่ว่า (ความจริงบทเรียนอาจมีมากกว่านี้) เราจะต้องจดจำบทเรียนเหล่านี้เพื่อนำพาชีวิตและสังคมไทยให้หลุดพ้นขวากหนามรวมทั้งกับดักความรุนแรง ถ้าเราทำอย่างนี้ได้ก็จะนำพาสังคมไทยให้ถึงซึ่งความสุข เป็นสุขที่เกิดจากปัญญา เป็นสุขที่พร้อมเผชิญหน้ากับความจริง ไม่ใช่หลีกหนีความจริง ไม่ใช่เอาแต่เรียกร้องให้สมานสามัคคีกันด้วยคำขวัญ หรือด้วยการขอร้องให้เราลืมเหตุการณ์ในอดีต
        ที่พูดมานี้คือหนทางสู่ความสุขด้วยปัญญา แต่เป็นความสุขในระดับสังคม หรือในระดับ
         ประเทศชาติ แต่ความจริงเฉพาะหน้าในตอนนี้คือว่า ผู้คนทั้งหลายมีความทุกข์กันมาก ช่วงนี้เราก็คงได้ยินผู้คนเรียกร้องว่า “ขอความสุขคืนกลับมา” มีการร้องเพลงขอความสุขคืนกลับมา อันนี้เป็นเรื่องที่ดีมากเลย แต่ว่าเท่านี้คงไม่พอ แม้ความสุขกลับคืนมา แต่ถ้าใจเราไม่เปิดรับความสุข เราก็ไม่มีวันเป็นสุขได้ ตอนนี้ความสุขอาจจะคืนกลับมาแล้วก็ได้ แต่เราต้องถามตัวเองว่าใจเราเปิดรับความสุขแล้วหรือยัง คนเป็นจำนวนมากใจยังไม่เปิดรับความสุข ความสุขมาแล้ว แต่ใจยังไม่ยอมเปิด เหมือนกับเพื่อนรักที่มาอยู่หน้าประตูแล้ว แต่เราไม่ยอมเปิดประตู
         เราจะมีความสุขได้ใจเราต้องเปิด รับความสุขเสียก่อน แต่ที่ใจยังปิดก็เพราะว่ามันมีอะไรบางอย่างขวางกั้นอยู่ มีอะไรบ้างที่ขวางกั้นไม่ให้ใจเปิดรับความสุข ประการแรกคือความโกรธเกลียด ความโกรธเกลียดที่ฝังแน่นในใจเป็นตัวขวางกั้นใจไม่ให้เปิดรับความสุข ถ้าเราไม่สามารถจัดการกับความโกรธเกลียดในใจได้ก็ยากที่จะมีความสุข จะมีก็แต่ความรุ่มร้อนในจิตใจ เราจะทำให้ความโกรธเกลียดคลายไปจากใจได้อย่างไร มีหลายวิธี แต่วิธีหนึ่งที่อยากจะพูดให้เข้ากับหัวข้อในวันนี้คือการเห็นความเป็นมนุษย์ ของกันและกัน เราโกรธเกลียดก็เพราะเห็นผู้อื่นเป็นศัตรู และเมื่อเราเห็นใครเป็นศัตรูเราก็จะไม่เห็นเขาเป็นมนุษย์ เราจะเห็นเขาเป็นปีศาจ เป็นยักษ์มาร หรือว่าต่ำกว่าความเป็นมนุษย์นั่นคือเป็นเดรัจฉาน คนเราจะไม่สามารถทำร้ายกันได้ถ้าเราเห็นซึ่งกันและกันเป็นมนุษย์ และเราจะโกรธเกลียดกันไม่ได้ถ้าเราเห็นความเป็นมนุษย์ของกันและกัน ทุกวันนี้เราติดป้ายตีตราอันเลวร้ายให้แก่กันและกันจนไม่สามารถมองเห็น มนุษย์ของกันและกันได้ อันนี้เป็นประเด็นแรกที่อยากจะชวนให้เราทำกัน
        ถ้าเราเห็นความเป็นมนุษย์ของกันและกันแล้ว เราจะโกรธเกลียดกันได้ยาก และเราจะไม่เห็นว่าเขาเป็นศัตรู แต่เราจะเห็นว่าศัตรูที่แท้จริงคือความโกรธ ความเกลียด ความพยาบาท มนุษย์ไม่ใช่ศัตรูของเรา ความโกรธ ความเกลียด ความโลภ ความเห็นแก่ตัวต่างหากที่เป็นศัตรู ถ้าเราเห็นมนุษย์เป็นศัตรูเราจะใช้ความรุนแรงเพื่อกำจัดเขา แต่ถ้าเราเห็นความโกรธความเกลียดเป็นศัตรู เราจะหันมาใช้ความรัก หันมาใช้ความเมตตา หันมาใช้ความดี

        การมีขันติธรรมก็สำคัญเพราะทำให้เราสามารถอดทนต่อความเห็นที่แตกต่างกันได้ เราโกรธเกลียดเพราะว่าเราทนไม่ได้กับความเห็นที่แตกต่างจากเรา ใครก็ตามที่เห็นต่างจากเรา เราก็จะผลักเขาให้ไกลออกไป แม้ว่าคนนั้นจะเป็นคนที่เรารัก เป็นพี่เป็นน้อง เป็นภรรยาเป็นสามี เพียงแค่เห็นต่างจากเรา เราก็ผลักเขาออกไปไกล จนมองเขาเป็นศัตรู
        อย่างไรก็ตามขันติธรรมจะเกิดขึ้นได้ก็ต้องมีปัญญา คือการเห็นความจริงว่ามนุษย์เรานั้นแตกต่างกันได้ แม้แต่เราเองวันนี้ก็ยังคิดไม่เหมือนกับเมื่อวาน แม้แต่เราเองก็ยังเถียงกันอยู่ในใจ ราวกับมีสองคนอยู่ในตัวเราเวลาจะทำอะไรก็ตาม แม้แต่เวลาจะไปเที่ยว ดังนั้นความแตกต่างจึงเป็นเรื่องธรรมดา ถ้าเรามีปัญญาเห็นความจริงข้อนี้ เราก็จะอดทนต่อความแตกต่างและมีความใจกว้างได้
         ปัญญายังช่วยให้เราเห็นด้วยว่า มันไม่มีอะไรเที่ยงแท้แน่นอน คนที่เกลียดกันวันนี้ วันหน้าก็อาจจะรักกันได้ คนที่เคยพยายามเข่นฆ่ากันเมื่อ ๓๐ ปีที่แล้ว หลัง ๖ ตุลา ๑๙ ทหารกับนักศึกษาประชาชนจำนวนหนึ่งได้จับอาวุธเข่นฆ่ากัน ฝ่ายหนึ่งเป็นฝ่ายรัฐ ฝ่ายหนึ่งเป็นฝ่ายคอมมิวนิสต์ แต่ว่าวันนี้คนที่เคยไล่ล่าเข่นฆ่ากันก็กลับมาเป็นเพื่อนกัน อยู่พรรคการเมืองเดียวกัน เล่นกอล์ฟก๊วนเดียวกัน ร้องเพลงคาราโอเกะด้วยกัน
        ถ้าเรามีปัญญาสามารถเห็นความจริงในมุมที่กว้างไกลก็จะตระหนักว่าคนที่โกรธเกลียดกันในวันนี้ พรุ่งนี้ก็อาจจะเป็นเพื่อนกันได้ แล้วเราจะเข่นฆ่ากันไปทำไม ปัญญาทำให้เรามองไกลและใจกว้าง ทำให้เราโกรธเกลียดกันได้ยาก รวมทั้งสามารถคลายความโกรธเกลียดลงได้ ไม่ใช่กดข่มความโกรธเกลียดเอาไว้ แต่ว่ารู้ทันมัน รู้ว่าเป็นธรรมดา แล้วมันก็จะหายไป
         นอกจากความโกรธเกลียดแล้ว ยังมีอารมณ์อย่างอื่นอีกที่ขวางกั้นใจไม่ให้เปิดรับความสุข เช่น ความเจ็บแค้น ความเศร้าโศก อันนี้ก็สืบเนื่องมาจากการที่ต้องสูญเสียสิ่งรัก ต้องสูญเสียคนรัก ซึ่งมีอยู่จำนวนมากเวลานี้ ไม่ว่าเหลืองหรือแดง ก็ล้วนแต่เป็นผู้ที่สูญเสีย พ่ายแพ้ เป็นผู้ที่ต้องเจ็บปวด เศร้าโศก สิ่งหนึ่งที่จะช่วยให้เราคลายความเศร้าโศกได้ คือการได้เห็นความทุกข์ของผู้อื่น เมื่อเรารู้ว่ามีคนอื่นที่ทุกข์เหมือนเรา หรือทุกข์ยิ่งกว่าเรา เราก็จะทำใจยอมรับความสูญเสีย ยอมรับความเจ็บปวดได้ง่ายขึ้น อาจจะยอมรับไม่ได้ทั้งหมด แต่ว่ามันช่วยได้
         เมื่อเราเปิดใจรับรู้ความทุกข์ของผู้อื่น รวมทั้งความทุกข์ของผู้ที่อยู่คนละฝ่ายกับเรา มันจะช่วยทำให้เราเปลี่ยนมุมมองเกี่ยวกับตัวเขาได้ เพราะเวลารู้สึกว่าเราเป็นฝ่ายถูกกระทำ และอีกฝ่ายเป็นผู้กระทำเรา เราจะมีความเคียดแค้น แต่ถ้าเราเปิดใจรับรู้ความทุกข์ของฝ่ายตรงข้ามและพบว่าเขาเองก็เป็นผู้สูญเสียเหมือนกัน เราไม่ได้เป็นผู้ถูกกระทำฝ่ายเดียวเท่านั้น เขาเองก็  ถูกกระทำด้วยเช่นกัน เราต่างสร้างความทุกข์ให้กันและกัน และเราก็เป็นผู้รับผลพวงแห่งความทุกข์เสมอหน้ากัน ก็จะทำให้เราเห็นผู้อื่นเป็นเพื่อนทุกข์ ไม่ใช่ศัตรู มันจะช่วยทำให้เราคลายความเศร้าโศก คลายความคับแค้นได้
         มาถึงตรงนี้พอเราเห็นว่าทุกคนเป็นเพื่อนทุกข์ การที่จะหันหน้าเข้าหากัน ปรับ ทุกข์แก่กันและกัน หรือแม้แต่การให้อภัยกันก็เกิดขึ้นได้ ไม่ว่าใครก็ตามที่ประสบความทุกข์เวลานี้ อยากจะให้ตระหนักว่าไม่มีใครจะทำให้เราทุกข์ใจได้นอกจากตัวเราเอง คนอื่นนั้นทำได้อย่างมากก็แค่ทำลายทรัพย์สินของเราหรือว่าทำร้ายร่างกายของเรา แต่ไม่สามารถทำร้ายจิตใจเราได้ คนเดียวที่ทำร้ายจิตใจเราได้คือตัวเราเอง เราทำร้ายจิตใจตัวเองด้วยการเก็บสะสมความโกรธ ความคับแค้น รวมทั้งความอาลัยในอดีต
         เมื่อใครบางคนพบว่าตัวเองเป็นมะเร็ง ก้อนมะเร็งนั้นทำได้อย่างมากก็แค่บั่นทอนร่างกายของเขา แต่ไม่สามารถบั่นทอนจิตใจเขาได้ มีแต่เจ้าตัวนั่นแหละที่จะทำร้ายจิตใจของตัวเอง เราทำร้ายจิตใจด้วยการยึดติดในสิ่งที่ผ่านไปแล้ว ไม่ยอมปล่อยวางความโกรธ ความคับแค้น ความเศร้าโศก หลวงพ่อชา สุภัทโท พูดไว้น่าฟังว่า “ทุกข์มีเพราะยึด ทุกข์ยืดเพราะอยาก ทุกข์มากเพราะพลอย ทุกข์น้อยเพราะหยุด ทุกข์หลุดเพราะปล่อย”
        ใครก็ตามที่มีความทุกข์เวลานี้ อาตมาอยากจะให้ตระหนักว่าไม่มีใครทำให้เราทุกข์ใจได้นอกจากตัวเราเอง คนอื่นนั้นเขาทำได้อย่างมากก็แค่ทำลายทรัพย์สินของเรา หรือทำให้เราเจ็บป่วย แต่จิตใจนั้นไม่มีใครทำร้ายได้นอกจากตัวเราเอง ถ้าเข้าใจเช่นนี้เราก็จะตระหนักว่าอิสรภาพที่จะหลุดจากความทุกข์นั้นมีอยู่ แล้วในใจเรา แต่จะทำเช่นนี้ต้องเห็นความจริง เข้าใจความจริง คือมีปัญญาอย่างที่อาตมาว่า
         อาตมาได้พูดถึงความโกรธความเกลียดความเศร้าโศกแล้ว อีกตัวหนึ่งที่เป็นภูเขาขวางกั้นไม่ให้ใจเราเปิดรับความสุขที่มาอยู่ตรงหน้า แล้ว ก็คือความหดหู่เศร้าหมอง เหตุการณ์ที่เกิดขึ้น ทำให้เราบางคนท้อแท้ สิ้นศรัทธาในมนุษย์ หมดหวังในบ้านเมือง แต่อาตมาอยากจะบอกว่า ไม่มีคืนไหนที่มืดมิดไปตลอด ที่สุดของความมืดมิดคือฟ้าสางและอรุณรุ่ง บ้านเมืองเราไม่ใช่เพิ่งเคยเจอเหตุการณ์นี้เป็นครั้งแรก นี้ไม่ใช่ครั้งแรกที่คนไทยรู้สึกหดหู่เศร้าหมองหรือท้อแท้สิ้นศรัทธาใน มนุษย์ อาตมาเองก็เคยผ่านเหตุการณ์หนึ่งที่ทำให้ผู้คนสิ้นศรัทธาในมนุษย์ หมดหวังในบ้านเมือง นั่นคือเหตุการณ์ ๖ ตุลา ๑๙ การประหัตประหารที่ธรรมศาสตร์และสนามหลวง ทำให้หลายคนรวมทั้ง  อาตมาเองสิ้นศรัทธาในมนุษย์ หมดหวังในบ้านเมือง และยิ่งมีรัฐประหารใน คืนนั้น ก็เป็นอันว่าสงครามกลางเมืองกำลังจะเกิดขึ้นแล้ว เพราะว่าฝ่ายซ้าย ฝ่ายขวาจะสู้กันอย่างถึงที่สุด แต่ว่าเราก็ผ่านเหตุการณ์นั้นมาได้ เรากลับมามีศรัทธาในมนุษย์ขึ้นมาใหม่ เรากลับมามีความหวังในบ้านเมืองอีกครั้งหนึ่ง และกลับมามีพลังที่จะสร้างสรรค์ความดีงาม
         แต่ว่าเป็นธรรมดาที่คนเราชอบหลงลืม ผ่านไปเพียงแค่ชั่วอายุคนหนึ่งเราก็ลืมไปแล้วว่าเมืองไทยเคยผ่านเหตุการณ์ อะไรมาบ้าง แล้วเราก็ทำซ้ำรอยเหตุการณ์ในอดีต ๖ ตุลาผ่านไปไม่ถึง ๒๐ปีก็มีพฤษภาทมิฬ ๓๕ พฤษภาทมิฬผ่านไปไม่ถึง ๒๐ ปีก็มี ๑๙ พฤษภา ๕๓ แต่ถ้าเราไม่หลงลืมจนเกินไปเราก็จะเชื่อมั่นว่าในที่สุดบ้านเมืองของเราก็จะ สามารถฝ่าพ้นวิกฤตการณ์ได้ ถ้าเรามีทัศนะที่ยาวไกลในเชิงประวัติศาสตร์แบบนี้ ไม่จำเป็นต้องพูดถึงการเปรียบเทียบกับประเทศข้างเคียง เช่นเขมรซึ่งเคยผ่านเหตุการณ์ที่เลวร้ายยิ่งกว่าเรา เวียดนามที่ประสบเหตุที่เลวร้ายกว่าเรามาก เขาก็ยังสามารถฟันฝ่ามาจนถึงวันนี้ วันที่อนาคตกำลังสดใส ถ้าเรามองในแง่นี้อาตมาเชื่อว่าเราจะมีความหวังกับบ้านเมืองและจะมีศรัทธาใน มนุษย์ขึ้นมาใหม่
         ที่พูดมาทั้งหมดนี้เป็นการทำใจของตัวเองไม่ให้ทุกข์ระทมกับสิ่งที่เกิดขึ้น เป็นการเปิดใจให้ความสุขกลับคืนสู่ชีวิตของเรา แต่สิ่งที่ควรทำไม่ใช่มีเพียงเท่านี้ เราสุขคนเดียวไม่พอ ต้องพยายามช่วยให้คนอื่นเขาสุขด้วย เมื่อสองสามวันก่อนอาตมาได้อ่านบันทึกของเพื่อนคนหนึ่งที่เขียนไว้ในเฟสบุ๊ค เขาเขียนให้ชวนคิดได้ดีทีเดียว เขาบอกว่า “ถ้าจะมีธรรมะหรือแนวทางอะไรที่ทำให้ผมมีความสุข หลุดออกจากความทุกข์ที่มีอยู่ในตอนนี้ตามลำพังได้ ผมปฏิเสธนะครับ ผมไม่เอา แต่ถ้ามีแนวทางใดที่นำพาพี่น้องไปสู่หนทางที่เป็นธรรม แม้ผมจะทุกข์ระทมผมจะทำ”
            อันนี้เป็นข้อคิดที่ดีว่าในยามนี้หากเราจะสุขคนเดียว หรือพ้นทุกข์โดยลำพัง ย่อมไม่สมควร ตราบใดที่คนอื่นเขายังมีความทุกข์ เราควรร่วมทุกข์กับเขา แต่ไม่ใช่ร่วมทุกข์โดยที่ใจเราก็ทุกข์ไปด้วย อันนี้อาตมาไม่เห็นด้วย เมื่อเราทำใจเปิดรับความสุขแล้ว ไม่ควรพอใจหรือหยุดเพียงเท่านั้น แต่ว่าจะต้องเข้าไปร่วมทุกข์กับเพื่อนมนุษย์ เพื่อนคนไทย เพื่อช่วยให้เขามีความสุขและพ้นจากทุกข์ด้วย ตรงนี้เป็นสิ่งที่เราจะต้องให้ความสำคัญมาก

        เพราะฉะนั้นอาตมาจึงอยากจะเชิญชวนทุกคนว่า เมื่อเยียวยาจิตใจตนเองได้แล้ว อย่าหยุดเพียงเท่านั้น แต่ให้กล้าที่จะออกไปช่วยเหลือเพื่อนมนุษย์ไม่ว่าสีใด อุดมการณ์ใด ให้เขาออกจากทุกข์ อย่างน้อยก็อย่าไปซ้ำเติม อย่าไปทับถมให้เขาเจ็บปวดเคียดแค้นมากขึ้น นี่คือสิ่งที่เราทำได้เป็นอย่างแรก คำพูดของเรา ข้อความที่เราพิมพ์ในเฟสบุ๊ค ในเว็บไซต์ สามารถทำร้ายจิตใจผู้คนได้มากเลย เพียงแต่เราระมัดระวังตั้งสติในการใช้คำพูดที่ไม่ไปซ้ำเติมทับถมผู้คน มันจะช่วยให้ผู้คนไม่ทุกข์ไปกว่านี้ และทำให้สถานการณ์บ้านเมืองไม่เลวร้ายไปกว่านี้ แต่ถ้าเราทำได้มากกว่านี้ก็ยิ่งดี นั่นคือรับรู้ความทุกข์ของเขา เข้าใจความทุกข์ของเขา
         ดังที่ได้บอกแต่ตอนต้นแล้วว่าตอนนี้คนทุกฝ่ายเป็นผู้ทุกข์ คนทุกฝ่ายเป็นถูกกระทำ ธรรมชาติของคนเมื่อมีความทุกข์ ย่อมต้องการคนเข้าใจ ย่อมต้องการคนรับฟัง ไม่ว่าจะทุกข์เพราะสูญเสียทรัพย์สมบัติหรือว่าทุกข์เพราะสูญเสียคนรัก เขาต้องการคนที่เข้าใจเขา ถ้าเขาได้พูด ได้ระบายออกมา ก็จะช่วยเขาได้ในระดับหนึ่ง อาตมาจึงอยากเชิญชวนทุกคนว่าไปเป็นเพื่อนเขา เปิดใจรับฟังความทุกข์ของเขา ไม่ต้องทำอะไรนอกจากรับฟัง ไม่ต้องสอน ไม่ต้องเทศนา ไม่ต้องบอกว่าทำใจ เพียงแค่เรานั่งฟังนิ่ง ๆ พยายามเข้าใจเขาโดยไม่ตัดสิน มันจะช่วยเขาได้มาก
        เราต้องช่วยกันหาพื้นที่ให้เขาเหล่านี้ได้พูดถึงความทุกข์ของเขา อย่าให้พื้นที่นั้นจำกัดอยู่เฉพาะคนบางกลุ่มเท่านั้น คนเป็นอันมากพูดถึงความทุกข์ของตัวไม่ได้เพราะเขากลายเป็นจำเลยสังคมไปแล้ว อาตมาคิดว่าถ้าเราจะร่วมทุกข์ร่วมสุขกันก็ต้องเปิดโอกาสหรือให้พื้นที่แก่คน ทุกฝ่ายได้พูดถึงความทุกข์ของเขา
        เป็นการยากที่เราจะฟังโดยไม่ตัดสิน แต่นี่เป็นวิธีการหนึ่งที่จะช่วยเยียวยาเขาได้ และถ้าเราสามารถที่จะไปร่วมทุกข์ด้วยการไปช่วยเหลือเขา เยียวยาเขาด้วยการกระทำก็ยิ่งดีเข้าไปใหญ่ อย่างที่เราได้ทำกันมาบ้างแล้ว เมื่อวันอาทิตย์ที่ผ่านมา แต่ยังมีอีกหลายอย่างที่ต้องทำ โดยเฉพาะสิ่งสำคัญสิ่งหนึ่งที่อาตมาอยากฝากไว้คือ การช่วยกันทำให้สังคมไทยน่าอยู่กว่านี้ เพราะว่าเหตุการณ์ที่ผ่านมาเป็นเครื่องบ่งชี้ว่าสังคมไทยมีกับดักแห่งความรุนแรงมากเหลือเกิน เป็นกับดักที่แฝงฝังอยู่ในโครงสร้างที่ทำให้คนไทยต้องมาเป็นศัตรูกัน ขัดแย้งกันไม่พอ แตกแยกกันไม่พอ ยังถึงขั้นทำร้ายกัน
         ความเหลื่อมล้ำทางเศรษฐกิจก็ดี ความไม่เป็นธรรมในสังคมก็ดี เหล่านี้คือตัวการที่ผลักดันให้สังคมไทยติดอยู่ในกับดักแห่งความรุนแรง มันทำให้เกิดความไม่สงบในสามจังหวัดชายแดนภาคใต้ และตอนนี้เชื้อแห่งความรุนแรงกำลังระบาดมาถึง ๗๓ จังหวัดที่เหลือ ทั้งสองเหตุการณ์เป็นเรื่องเดียวกัน เพียงแต่ว่าแสดงออกมาในอาการที่แตกต่างกัน แต่สิ่งที่เหมือนกันคือความรุนแรงที่เกิดจากความเหลื่อมล้ำทางเศรษฐกิจและ ความไม่เป็นธรรมในสังคม
         จะแก้ปัญหาเหล่านี้ได้เราต้องใช้ปัญญา จนสามารถเห็นถึงรากเหง้าของความรุนแรงทั้งที่อยู่ในใจเรา และที่อยู่ในโครงสร้างสังคมที่ครอบงำเราไว้ ถ้าเราใช้ปัญญา ไม่ใช้แต่อารมณ์ เราก็จะเห็นสาเหตุและสามารถที่จะร่วมกันแก้ไขเพื่อให้เมืองไทยหลุดจากกับดักแห่งความรุนแรง และนำพาผู้คนสู่สันติสุขได้อย่างยั่งยืน

 กิ่งธรรมจาก http://www.visalo.org/

ปล่อยวาง พระไพศาล วิสาโล

ปล่อยวาง  
โดยพระไพศาล วิสาโล

       เขาเป็นคนที่ใฝ่ธรรม  ชอบเข้าวัดทำบุญ อีกทั้งยังเป็นตัวตั้งตัวตีพาเพื่อน ๆ ไปทอดผ้าป่าหรือทอดกฐินในถิ่นทุรกันดารเป็นประจำ แม้อายุจะมากแล้วก็ยังขยันชวนคนสร้างโบสถ์สร้างวิหารอย่างไม่รู้จักเหนื่อย

        แต่แล้ววันหนึ่งเขาก็พบว่าตัวเองเป็นมะเร็ง  ร่างกายทรุดหนักอย่างรวดเร็ว ไม่นานก็ต้องนอนติดเตียง เมื่อเข้าสู่ระยะสุดท้าย แม้ความรู้สึกตัวจะเลือนราง แต่เขามีอาการกระสับกระส่ายอย่างเห็นได้ชัด   ลูก ๆ อยากให้พ่อไปสงบ จึงเปิดเสียงสวดมนต์และคำบรรยายธรรมของครูบาอาจารย์หลายท่านให้เขาฟัง แต่ความกระสับกระส่ายของเขาไม่ได้ลดลงเลย  เป็นที่แปลกใจของลูก ๆ มากเพราะเขาเป็นคนธัมมะธัมโม  น่าจะสงบใจเมื่อได้ฟังเสียงเหล่านั้น เมื่อเจอเหตุการณ์อย่างนี้ ลูก ๆ ก็ไม่รู้จะทำอย่างไร

   ขณะที่อาการของเขาแย่ลงไปเรื่อย ๆ  เพื่อนสนิทของเขาก็มาถึง  พอรู้ว่าเกิดอะไรขึ้น  สิ่งแรกที่เพื่อนผู้นั้นทำก็คือ พูดข้างหูเขาว่า  “เรื่องโบสถ์หลังนั้นที่ยังสร้างไม่เสร็จ ไม่ต้องห่วงนะ พวกเราจะช่วยกันสร้างให้เสร็จ ขอให้วางใจ”  พูดจบ เขาก็สงบลงทันที  ไม่มีอาการกระสับกระส่ายอีกเลยจนกระทั่งสิ้นลมไม่กี่ชั่วโมงหลังจากนั้น

       ก่อนที่จะป่วยหนัก เขามีความมุ่งมั่นที่จะสร้างโบสถ์หลังหนึ่งให้เสร็จ ถึงกับตั้งปณิธานว่า ยังตายไม่ได้จนกว่าจะสร้างโบสถ์ให้เสร็จ  แต่ความตายไม่เคยรอท่า พร้อมจะจู่โจมได้ทุกเวลา  ดังนั้นเมื่อรู้ความตายกำลังย่างกรายเข้ามาในขณะที่ความปรารถนายังค้างคา เขาจึงพยายามต่อสู้ขัดขืนความตาย แต่ยิ่งต่อสู้ขัดขืนมากเท่าไร ก็ยิ่งทุกข์ทรมาน และยิ่งกระสับกระส่าย ต่อเมื่อเพื่อนสนิทมาพูดให้คลายกังวล เขาจึงพร้อมรับความตาย และนั่นคือสิ่งสำคัญที่ช่วยให้เขาจากไปอย่างสงบ

       เมื่อวาระสุดท้ายมาถึง หากยังมีความห่วงกังวลหรือยึดติดถือมั่น ย่อมทำให้การตายอย่างสงบเกิดขึ้นได้ยาก  มิใช่แต่ความห่วงกังวลในทรัพย์สมบัติ และลูกหลาน คนรักเท่านั้น ความห่วงภารกิจการงานที่ยังคั่งค้างก็สามารถทำให้ตายอย่างทุรนทุรายได้  แม้ภารกิจนั้นจะเป็นงานบุญงานกุศลก็ตาม  เมื่อถึงคราวจะต้องละจากโลกนี้ไป ก็ควรปล่อยวางทุกสิ่ง ไม่เว้นแม้แต่งานบุญงานกุศลที่ยังไม่แล้วเสร็จ  เพราะหากปล่อยวางไม่ได้ ใจจะดิ้นรนต่อสู้กับความตาย  ซึ่งมีแต่จะลงเอยด้วยความพ่ายแพ้และทุกข์ทรมาน

       ถ้าไม่อยากให้ความห่วงงานการมารบกวนจิตใจเวลาใกล้ ตาย เราควรขวนขวายทำกิจการงานต่าง ๆ ให้แล้วเสร็จในขณะที่ยังมีเวลาและสุขภาพดี โดยเฉพาะหน้าที่ความรับผิดชอบที่สำคัญ ๆ  การเจริญมรณสติเป็นวิธีหนึ่งที่ช่วยกระตุ้นให้เรากระตือรือร้นทำกิจการงาน เหล่านี้ ไม่ปล่อยเวลาให้ผ่านเลยไปโดยเปล่าประโยชน์ หรือมัวทำสิ่งอื่นที่ไม่สลักสำคัญ (แต่บังเอิญมีเส้นตายให้ต้องรีบทำ หาไม่ก็มีรสชาติที่ชวนให้หลงใหลจนลืมทำสิ่งที่ควรทำ)

      อย่างไรก็ตามไม่ว่าเราจะพยายามสะสางหน้าที่การงาน มิให้คั่งค้าง  ก็มักมีบางอย่างบางเรื่องที่ยังทำไม่แล้วเสร็จก็มีเหตุให้ต้องหยุดกลางคัน เพราะโรคร้ายหรือความตายมาประชิดตัวเสียก่อน  ถึงตอนนั้นก็ไม่มีอะไรดีกว่าการการทำใจยอมรับความจริงและปล่อยวางการงาน เหล่านั้น ไม่แบกหรือยึดไว้ให้เป็นเครื่องกังวลหรือสร้างความหนักอกหนักใจ

       เมื่อจะจากโลกนี้ไปก็ควรไปอย่างเบา อย่างสบาย ไร้ภาระใด ๆ  ดังนั้นจึงควรปล่อยวางให้หมด  มิใช่แต่ปล่อยวางสิ่งที่เคยผูกพันในโลกนี้เท่านั้น  แม้กระทั่งความอยากมีอยากเป็นในโลกหน้า ก็ต้องวางด้วยเช่นกัน  ดังพระพุทธองค์ตรัสว่า เมื่อจะช่วยเหลือผู้ใกล้ตาย พึงแนะนำให้เขาละความห่วงใยในพ่อแม่ บุตรภรรยา กามคุณ ๕  และสวรรค์   

       มีคนจำนวนไม่น้อยที่ปล่อยวางทรัพย์สมบัติ คนรัก และงานการแล้ว แต่ยังปรารถนาที่จะไปเกิดในสวรรค์ ปัญหาก็คือ ความอยากกับความห่วงกังวลนั้นมักจะมาด้วยกัน เหมือนสองด้านของเหรียญเดียวกัน  เมื่ออยากไปสวรรค์มาก ก็ย่อมห่วงกังวลว่าจะไม่ได้ไปสวรรค์  ความห่วงกังวลนี้แหละที่ทำให้เป็นทุกข์ในเวลาใกล้ตาย

      แม่ชีท่านหนึ่งล้มป่วยด้วยโรคมะเร็ง  มีความเจ็บปวดรุนแรงมาก  ขอให้กัลยาณมิตรผู้หนึ่งไปเยี่ยมเพื่อช่วยชี้แนะวิธีบรรเทาความเจ็บปวด  เมื่อกัลยาณมิตรผู้นั้นสอบถามและซักไซ้ไล่เลียงก็พบว่า  สิ่งที่ทำความทุกข์ให้แก่แม่ชีท่านนั้นมิได้มีแค่ความเจ็บปวดเพราะโรคมะเร็ง เท่านั้น  หากยังได้แก่ความกังวลว่าจะไม่ได้ไปเกิดในสวรรค์ชั้นสูง  แม่ชีศึกษาเรื่องสุคติภูมิจนหมายมั่นในสวรรค์ชั้นสูง แต่เป็นเพราะมีความอยากมาก จึงมีความห่วงกังวลตามมา มิใช่ห่วงว่าจะไม่ได้ไปเกิดในสวรรค์ชั้นสูงเท่านั้น แต่ยังห่วงกังวลว่าจะตายไม่สงบด้วย ซึ่งย่อมส่งผลให้ไปอบายภูมิ ความห่วงกังวลนี้เองที่ทำความทุกข์ให้แก่แม่ชี อาจจะยิ่งกว่าความเจ็บปวดเพราะก้อนมะเร็งเสียอีก

        อย่าว่าแต่ความอยากไปเกิดในสวรรค์เลย แม้กระทั่งความอยากตายให้สงบ ก็สามารถเป็นอุปสรรคต่อการตายอย่างสงบได้  ยิ่งรู้มากและอยากได้การตายที่สมบูรณ์แบบ ก็ยิ่งกลัวว่าจะไม่ได้ตายแบบนั้น  ผลก็คือถูกความกลัวรังควานจนกระสับกระส่าย  ดังนั้นเมื่อวาระสุดท้ายมาถึงจึงควรปล่อยวางแม้กระทั่งความอยากไปเกิดใน สวรรค์หรืออยากตายสงบ  ใช่หรือไม่ว่า ยิ่งอยากได้ กลับไม่ได้ แต่เมื่อไม่อยากได้ กลับได้

 กิ่งธรรมจาก http://www.visalo.org/article

แค่รู้ก็อยู่เป็นสุข ภาวัน

 แค่รู้ก็อยู่เป็นสุข
ภาวัน

        คุณเคยสงสัยไหมว่า อะไรก็ตามที่คุณแสนจะไม่ชอบ แต่ทำไมมันชอบมารบกวนจิตใจของคุณไม่หยุดหย่อน
      ไม่ว่าจะเป็นเม็ดสิวบนใบหน้า รอยตกกระตามแขน ทรวดทรงที่ล้นเกิน เพื่อนจอมนินทา เจ้านายอารมณ์ร้าย หรือคนทรยศที่เคยอยู่ใกล้ตัว ฯลฯ ยิ่งอยากกำจัดหรือผลักไสออกไปจากความรับรู้ มันยิ่งผุดโผล่เข้ามาในความคิดของคุณไม่เลิกรา ทำไมถึงเป็นเช่นนั้น
      นั่นเป็นเพราะคุณอยากกำจัดมันออกไปจากใจนั่นเอง
       จะว่าไปมันก็เหมือนตุ๊กตาล้มลุก คุณผลักมันแรงเท่าไร มันก็เด้งกลับมาหาคุณเร็วเท่านั้น
อธิบายอีกอย่างหนึ่งก็คือ ความโกรธเกลียด ความไม่ชอบ ความอยากกำจัดมันนั้น จัดว่าเป็นความยึดติดอีกแบบหนึ่ง ทันทีที่อยากผลักไสมันออกไป ใจของคุณก็แนบชิดสนิทกับมันทันที ทำนองเดียวกับเวลาคุณออกแรงเข็นรถคันใหญ่ที่ขวางหน้าบ้าน ยิ่งอยากผลักให้มันเคลื่อนห่างออกไป ตัวคุณก็ยิ่งเข้ามาแนบชิดกับรถคันนั้น
       ยิ่งอยากกำจัดอะไรสักอย่าง คุณยิ่งพะวงถึงมัน ไม่ยอมปล่อยวางง่าย ๆ
       เคยมีการทดลองให้อาสาสมัครกลุ่มหนึ่งนั่งอยู่คนเดียวในห้อง โดยมีคำสั่งสั้น ๆ ง่าย ๆ ว่าจะคิดนึกอะไรก็ได้ ยกเว้นอย่างเดียวคือ ห้ามคิดถึงหมีขั้วโลก ถ้าคิดถึงหมีขั้วโลกเมื่อใดให้กดกริ่งทันที ปรากฏว่า พอให้คำสั่งเสร็จได้สักพัก ก็มีเสียงกริ่งดังระงมตามมาอย่างต่อเนื่อง
      ยิ่งไม่อยากคิดถึงสิ่งใด ใจกลับหมกมุ่นถึงสิ่งนั้น นี้คือธรรมชาติอย่างหนึ่งของจิตเรา
        มีการทดลองโดยอีกคณะหนึ่ง คราวนี้นักวิจัยขอให้อาสาสมัครทุกคนพูดถึงความคิดที่แย่ที่สุดเกี่ยวกับตัว เอง โดยเลือกมาแค่เรื่องเดียว จากนั้นก็แบ่งอาสาสมัครเป็นสองกลุ่ม กลุ่มหนึ่งได้รับคำสั่งให้พยายามกดข่มความคิดดังกล่าวตลอด ๑๑ วันข้างหน้า อีกกลุ่มใช้ชีวิตตามปกติ
       ทุกคืนทุกคนจะมานั่งทบทวนว่าวันนั้นได้นึกถึงเรื่องนั้นมากน้อยเพียงใด พร้อมทั้งประเมินตัวเองด้วยว่า อารมณ์ความรู้สึกในวันนั้นเป็นอย่างไร มีความกังวลหรือไม่ และรู้สึกอย่างไรเกี่ยวกับตนเอง
       ผลสรุปของการทดลองดังกล่าวคล้ายกับการทดลองเรื่องหมีขั้วโลก กล่าวคือ กลุ่มที่พยายามกดข่มความคิดด้านลบเกี่ยวกับตัวเอง จะมีความคิดดังกล่าวผุดขึ้นมาในใจมากกว่าอีกกลุ่ม นอกจากนั้นยังรู้สึกกังวล เศร้าซึม และรู้สึกไม่ดีเกี่ยวกับตนเองมากกว่าอีกด้วย
        มีการทดลองทำนองนี้อีกหลายครั้ง ล้วนให้ผลตรงกัน เช่น หากขอให้คนที่กำลังควบคุมอาหารพยายามอย่านึกถึงช็อกโกแลต ปรากฏว่าเขากลับกินช็อกโกแลตมากขึ้น กลายเป็นว่ายิ่งอยากลดความอ้วน กลับอ้วนขึ้น
        เมื่อเป็นเช่นนี้ ก็หมายความว่าเราไม่มีทางหลุดพ้นจากความรู้สึกนึกคิดที่แย่ ๆ เลยใช่ไหม ชาตินี้ทั้งชาติเราจะต้องถูกมันหลอกหลอนเล่นงานไปจนตลอดกระนั้นหรือ
       โลกนี้มิได้โหดร้ายถึงขนาดนั้น เราสามารถเป็นอิสระจากความรู้สึกนึกคิดที่แย่ ๆ ได้ แต่ต้องเริ่มต้นจากความรู้สึกที่ไม่อยากผลักไสหรือรังเกียจมัน เมื่อใดตามที่มันผุดขึ้นมาในใจ ก็เพียงแต่รับรู้มันเฉย ๆ ไม่ต้องทำอะไรกับมัน พอรู้แล้วก็ไม่ต้องสนใจมัน นึกในใจว่ามันจะอยู่ก็อยู่ไป ฉันไม่สนใจ ฉันจะทำงานของฉันไป
         ทีแรกมันจะพยายามดึงความสนใจจากเรา พยายามยั่วให้เราเข้าไปไล่หรือผลักไสมัน แต่ขืนเราทำเช่นนั้น มันยิ่งได้ใจ เหมือนเด็กที่คอยเรียกร้องความสนใจไม่จบสิ้น แต่ถ้าเราไม่สนใจมันเลย มันพยายามยั่วยุก่อกวนเท่าไร เราก็เฉย ไม่นานมันก็จะยอมแพ้และล่าถอยไปเอง
       มีสุนัขจำพวกหนึ่ง เวลาถูกปล่อยทิ้งให้อยู่ตัวเดียวในบ้าน มันจะรื้อข้าวของและกัดโซฟาฉีกขาด แถมอึบนพรมเสียด้วย แม้เจ้าของจะตีหรือเตะมันเท่าไร มันก็ไม่เลิกนิสัย ผู้รู้บอกว่าสุนัขทำเช่นนั้นก็เพราะต้องการเรียกร้องความสนใจ ยิ่งเจ้าของไปดุด่าหรือลงโทษมัน มันยิ่งได้ใจ เพราะแสดงว่ามันเรียกร้องความสนใจได้ผล มันจึงทำไม่เลิก วิธีที่ดีที่สุดก็คือเฉยเมยไม่สนใจมัน เหมือนว่าไม่มีมันอยู่ในโลกนี้ เท่านี้มันก็รู้แล้วว่าสิ่งที่มันทำนั้นไร้ประโยชน์ ต่อไปมันจะไม่ทำอย่างนั้นอีก
        ความรู้สึกนึกคิดที่แย่ ๆ ก็ไม่ต่างจากสุนัขดังกล่าว เพียงแต่เราเฉยเมย ไม่สนใจมัน ไม่ดุด่าหรือผลักไสมัน ไม่นานมันก็จะหายพยศหายเกเรไปเอง ในที่สุดก็จะปล่อยให้เราอยู่อย่างสงบสุขสบายใจ 
กิ่งธรรมจาก  http://www.visalo.org/article

นิทานเซ็น เล่าโดย .. ท่านพุทธทาสภิกขุ เรื่อง อย่างนั้นหรือ

นิทานเซ็น เรื่อง อย่างนั้นหรือ

เล่าเรื่องโดย .. ท่านพุทธทาสภิกขุ

 

       นิทานเรื่องนี้ ชื่อเรื่องว่า  "Is that so?" ท่านลองแปลเอาเองว่า อย่างไรมัน ก็คล้ายๆ กับว่า "อย่างนั้นหรือ?" นิทานที่สามนี้ เล่าว่า ณ สำนักเซ็น ของอาจารย์ เฮ็กกูอิน ซึ่งเป็นวัดที่เลื่องลือมาก เป็นเหมือนกับว่า เป็นที่พึ่งของหมู่บ้าน ที่ร้านชำใกล้ๆ วัดนั้น มีหญิงสาวสวย คนหนึ่ง เป็นลูกเจ้าของร้าน ทีนี้ โดยกะทันหัน ปรากฏว่า มีครรภ์ขึ้นมา พ่อแม่เขา พยายาม ขยั้นขยอ ถาม ลูกสาวก็ไม่บอก แต่เมื่อ ถูกบีบคั้น หนักเข้า ก็ระบุชื่อ 

      ท่าน อาจารย์ เฮ็กกูอิน เมื่อหญิงสาวคนนั้น ระบุ อาจารย์เฮ็กกูอิน เป็นบิดาของเด็ก ที่อยู่ในครรภ์ พ่อแม่โกรธ เป็นฟืนเป็นไฟ ไปที่วัด แล้วก็ไปด่า ท่านอาจารย์เฮ็กกูอิน ด้วยสำนวนโวหาร ของคนที่โกรธที่สุด ที่จะด่าได้อย่างไร ท่านอาจารย์ไม่มีอะไรจะพูด นอกจากว่า "Is that so?" คือ ว่า "อย่างนั้นหรือ" สองคนด่าจนเหนื่อย ไม่มีเสียงจะด่า ไม่มีแรงจะด่า ก็กลับไปบ้านเอง ทีนี้ พวกชาวบ้าน ที่เคยเคารพนับถือ ก็พากันไปด่า ว่าเสียที ที่เคยนับถือ อย่างนั้น อย่างนี้ 

      ท่านก็ไม่มีประโยคอะไรที่จะพูด นอกจากว่า "Is that so?" พวกเด็กๆ ก็ยังพากันไปด่าว่า พระบ้า พระอะไร สุดแท้แต่ ที่จะด่าได้ ตามภาษาเด็ก ท่านก็ว่า "Is that so?" ไม่มีอะไรมากกว่านั้น

      ต่อมา เด็กคลอดออกมาจากครรภ์ บิดามารดาที่เป็นตายาย ของเด็ก ก็เอาเด็กไปทิ้งไว้ให้ ท่านอาจารย์ เฮ็กกูอิน ในฐานะเป็นการประชด หรือ อะไรก็สุดแท้ ว่า "แกต้องเลี้ยงเด็กคนนี้" ท่านอาจารย์ เฮ็กกูอิน ก็มีแต่ "Is that so?" ตามเคย ท่านรับเด็กไว้ และต้องหานม หาอาหาร ของเด็กอ่อนนั้น จากบุคคลบางคน ที่ยังเห็นอก เห็นใจ ท่านอาจารย์ เฮ็กกูอิน อยู่ พอเลี้ยงเด็กนั้น ให้รอดชีวิต เติบโตอยู่ได้ ทีนี้ ต่อมานานเข้า หญิงคนที่เป็นมารดา ของเด็ก เหลือที่จะทนได้ มันเหมือนกับไฟนรก เข้าไปสุมอยู่ในใจ เพราะเขาไม่ได้พูดความจริง ฉะนั้น วันหนึ่ง เขาจึงไปสารภาพ บอกกับบิดามารดาของเขาว่า บิดาที่แท้จริง ของเด็กนั้น คือ เจ้าหนุ่มร้านขายปลา ทีนี้ บิดามารดา ตายายคู่นั้น ก็มีจิตใจ เหมือนกับ นรกเผาอยู่ข้างใน อีกครั้งหนึ่ง รีบวิ่งไปที่วัด ไปขอโทษ ขอโพย ต่ออาจารย์เฮ็กกูอิน ขอแล้ว ขอเล่าๆ เท่าที่จะรู้สึกว่า เขามีความผิด มากอย่างไร ก็ขอกัน มากมาย อย่างนั้น ท่านก็ไม่มีอะไร นอกจาก Is that so? แล้วก็ขอ หลานคนนั้น คืนไป ต่อมา พวกชาวบ้าน ที่เคยไปด่า ท่านอาจารย์ ก็แห่กันไป ขอโทษอีก เพราะความจริง ปรากฏขึ้น เช่นนี้ ขอกันใหญ่ ไม่รู้กี่สิบคน ขอกันนานเท่าไร ท่านก็ไม่มีอะไรจะพูด นอกจาก Is that  so? อีกนั่นเอง เรื่องของเขาก็จบเท่านี้

        นิทานเรื่องนี้ จะสอนว่าอย่างไร เราถือว่า นิทานชุดนี้ ก็เหมือนกับ

 นิทานอิสป ในทางวิญญาณ ในทาง Spiritual point of view นิทานเรื่องนี้ สอนว่าอย่างไร นั้นหรือ มันก็เหมือนกับ ที่พระพุทธเจ้า ตรัสว่า "นตฺถิ โลเก รโห นาม" และ "นตฺถิ โลเก อนินฺทิโต" "การไม่ถูกนินทา ไม่มีในโลก" หรืออะไรทำนองนี้ แต่ท่านทั้งหลาย ลองเปรียบเทียบ ดูทีหรือว่า ถ้าพวกครูบาอาจารย์ ของเราทั้งหลาย เป็นผู้ถูกกระทำ อย่างท่านอาจารย์เฮ็กกูอิน ท่านจะเป็นอย่างนี้ได้ไหม คือจะ Is that so? คำเดียว อยู่ได้ไหม ถ้าได้ เรื่องนี้ ก็คงจะไม่เป็น อย่างที่กำลังเป็นอยู่ คือ คงจะไม่ถูกฟ้องว่า ตีเด็กเกินควร หรือ อะไรทำนองนั้น ต้องไปถึงศาลก็มี อาตมาเคยเห็น ครูที่บ้านนอก ต้องไปพูด กันถึงโรงถึงศาลก็มี เพราะตีเด็กเกินควร เป็นต้น นี่คือ มันหวั่นไหว ต่ออารมณ์มากเกินไป จนกระทั่ง เด็กเล็กๆ ก็ทำให้โกรธได้ ที่เรื่องนิดเดียว ก็ยังโกรธได้นี่ เพราะว่า ไม่ยึดถือความจริง เป็นหลักอยู่ในใจ มันจึงไหวไปตามอารมณ์ โกรธมาก กลัวมาก เกลียดมาก ล้วนแต่เป็นอารมณ์ร้ายไปเสียทั้งนั้น ทำไมไม่คิดว่า มันไม่ใช่ เรื่องราวอะไรมากมาย มันไม่ใช่ เป็นไปตามเสียงส่วนมาก ที่ยืนยันว่า อันนั้น ต้องเป็นอันนั้นจริง ความจริง มันต้องเป็นความจริง ถ้าจะมีอุเบกขา ก็ควรจะมีอุเบกขาอย่างนี้ ไม่ใช่ อุเบกขาผิดอย่างอื่น ฉะนั้น เราควรจะฟังของเขาไว้

กิ่งธรรมจาก  http://www.buddhadasa.com

เหนือกายยังมีใจ

เหนือกายยังมีใจ
โดยภาวัน

 

 

        กล่าวกันว่าการเกิดมาเป็นมนุษย์นั้น เป็นสุคติของเทวดา เมื่อเทวดาองค์ใดจะจุติ เพื่อนเทวดาจะอวยพรว่า ขอให้ไปเกิดในหมู่มนุษย์ ฟังดูก็รู้สึกดี แต่บางครั้งคุณคงอดสงสัยไม่ได้ว่า ถ้าโลกมนุษย์เป็นสุคติของเทวดา เหตุใดมนุษย์เราจึงต้องมีความรู้สึกเจ็บปวดด้วย ปวดหัวตัวร้อนนั้นยังพอทำเนา แต่เจ็บปวดเวลาแข้งขาหักหรือไฟไหม้น้ำร้อนลวกนั้น บางครั้งรู้สึกเหมือนกับตกนรกเลยทีเดียว
        มองให้ดี ๆ ความเจ็บปวดก็มีประโยชน์ มันช่วยป้องกันมิให้เราถลำเข้าไปในอันตราย ถ้าเราไม่รู้สึกปวดเวลาโดนของแหลมแทงนิ้ว เราก็จะปล่อยให้มันทิ่มลึกขึ้น แทนที่จะรีบดึงนิ้วออกมา มีหลายคนที่ไม่รู้สึกเจ็บปวดตั้งแต่เกิด คนเหล่านี้จะมีลักษณะหนึ่งที่เหมือนกันคือ มีแผลเต็มตัว บางคนลิ้นหายไป ๑ ใน ๓ เพราะกัดลิ้นแล้วไม่รู้สึกเจ็บ จึงกัดเข้าไปเต็มที่ ลิ้นมีแผลลึก แผลไม่ทันหายก็กัดซ้ำกัดซากจนลิ้นเน่ากุดในที่สุด
       แต่ถึงแม้ความเจ็บปวดจะมีประโยชน์ ข้อเสียก็คือมันทำให้เกิดความทุกข์ทรมานโดยเฉพาะในยามที่เจ็บป่วยด้วยโรคเรื้อรัง จริงอยู่ยุคนี้วิทยาการก้าวหน้ากว่าแต่ก่อน มียาระงับปวดที่มีประสิทธิภาพมากขึ้น แต่ข่าวร้ายก็คือยาที่ดีที่สุดเวลานี้ยังไม่สามารถระงับความเจ็บปวดบางประเภทได้
ฟังแล้วอย่าเพิ่งหมดหวัง เพราะถึงแม้เทคโนโลยีทุกวันนี้มีขีดจำกัด แต่ข่าวดีก็คือ ยาระงับปวดที่ดีกว่าเทคโนโลยียังมีอยู่ มันมิได้อยู่ที่ไหนเลย หากอยู่ที่ใจของเรานั้นเอง
       เมื่อ ๘ ปีที่แล้วมีการทดลองผ่าตัดคนไข้คนหนึ่งที่เป็นโรคเจ็บข้อ หลังจากหมอให้ยาชาแล้วก็กรีดหัวเข่าของเขา แต่ไม่ได้ทำอะไรมากกว่านั้น เมื่อแผลสมานแล้ว คนไข้เล่าว่ารู้สึกดีขึ้น ความเจ็บทุเลาไปมาก ยิ่งกว่านั้นก็คือ ข้อเข่าของเขาทำงานดีขึ้น
         อีกรายหนึ่งประสบอุบัติเหตุ ถูกไฟไหม้ถึงร้อยละ ๗๐ ของร่างกาย เขาร้องครวญคราญด้วยความเจ็บปวด เรียกหายาระงับปวดทุกคืน แต่หลังจากหมอให้มอร์ฟีนไประยะหนึ่ง ก็หยุดให้เพราะเกรงว่าจะเกิดอันตรายแก่คนไข้ ผลก็คือคนไข้ทุรนทุรายร้องขอยาระงับปวด พยาบาลทนไม่ไหวจึงกลับไปที่ห้องแล้วฉีดยาให้เขา สักพักคนไข้ก็หลับไป เมื่อมีคนถามเธอว่าทำไมถึงฉีดยาระงับปวดให้คนไข้ในเมื่อหมอสั่งห้าม เธอตอบว่าเธอแค่ฉีดน้ำเกลือให้คนไข้เท่านั้น
        ทั้งสองกรณี คนไข้ไม่ได้รับการรักษาหรือยาระงับปวดเลย แต่กลับรู้สึกดีขึ้น เพราะ ใจเชื่อว่าเขาได้รับการเยียวยาแล้ว เพียงเชื่อเช่นนี้ก็ช่วยลดความเจ็บปวดลงได้
        จิตใจของคนเรามีพลังในการเยียวยาร่างกายหรือระงับความเจ็บปวดได้ พลังนั้นจะทำงานได้ก็ต้องอาศัยความเชื่อหรือศรัทธา ถ้าเรามีศรัทธาในหมอหรือตัวยา ผลดีต่อร่างกายก็จะเกิดขึ้นทันทีที่หมอลงมือ “รักษา”หรือเมื่อได้รับยา
        มีอีกตัวอย่างหนึ่งที่น่าสนใจ อาสาสมัคร ๘๒ คนได้รับเชิญให้ร่วมทดสอบคุณภาพของยาระงับปวดตัวใหม่ที่ชื่อวาลิโดน ซึ่งให้ผลรวดเร็วกว่ายาที่มีอยู่ ทุกคนจะถูกช็อตด้วยไฟฟ้าที่ข้อมือ จากนั้นก็ให้ระบุว่ารู้สึกเจ็บปวดมากน้อยเพียงใด ทีนี้ก็ให้ทุกคนกินยาวาลิโดน ครึ่งหนึ่งได้รับการบอกเล่าว่ายาตัวนี้เม็ดละ ๒ เหรียญ ๕๐ เซ็นต์ อีกครึ่งหนึ่งได้รับการบอกว่ายาราคา ๑๐ เซ็นต์ เสร็จแล้วก็มีการช็อตด้วยไฟฟ้าอีกครั้ง ร้อยละ ๘๕ของ คนกลุ่มแรกที่ได้ยาราคา ๒ เหรียญ ๕๐ เซ็นต์บอกว่าความเจ็บปวดลดลงมาก ส่วนกลุ่มหลังมีเพียงร้อยละ ๖๑ ที่เจ็บน้อยลง
        หลังจากการทดลองก็มีการเปิดเผยว่าแท้จริงแล้วยาที่ให้แก่อาสาสมัครทั้งหมดนั้นเป็น “ยาปลอม” การทดลองดังกล่าวจึงชี้ว่า นอกจากความเชื่อจะมีผลต่อการลดความเจ็บปวดแล้ว ราคาของยาก็มีผลต่อความคาดหวังและประสิทธิภาพด้วย ยายิ่งมีราคาแพง ความคาดหวังหรือความเชื่อถือก็ยิ่งสูง จึงช่วยลดความเจ็บปวดได้มากขึ้น
         อศรัทธาหรือความเชื่อนั้นมีผลต่อการระงับปวด แต่ศรัทธาไม่ใช่สิ่งเดียวที่จะช่วยเราได้ สมาธิก็เป็นอีกสิ่งหนึ่งที่บรรเทาปวดได้ดี มีผู้ป่วยมะเร็งหลายคนที่สงบนิ่งได้โดยไม่ใช้ยาเลยแม้ถูกความเจ็บปวดบีบคั้น รุนแรง เนื่องจากมีสมาธิอยู่กับลมหายใจ
        อีกรายหนึ่งที่น่าทึ่งมาก ตอนที่ผ่าตัดเปลี่ยนไตนั้น เธอแพ้ยาแก้ปวดจนอาเจียน แผลระบม หมอไม่รู้จะทำอย่างไร แต่พอเธอได้สติก็ขอพาราเซ็ตตามอลเม็ดเดียว จากนั้นก็ตั้งสมาธิจดจ่ออยู่กับลมหายใจจนหลับไป ระหว่างที่หมอผ่าตัด เธอไม่ส่งเสียงร้องเจ็บเลยแม้แต่ครั้งเดียว
         แม้ธรรมชาติจะให้ความเจ็บปวดมาพร้อมกับร่างกายนี้ แต่นั่นมิใช่เป็นเคราะห์กรรมของมนุษย์ เพราะในเวลาเดียวกันธรรมชาติก็ให้ใจแก่เราเพื่อรับมือกับความเจ็บปวดและเอา ชนะเคราะห์กรรมทั้งหลายด้วย

  กิ่งธรรมจาก http://www.visalo.org/