ในพระพุทธศาสนายังมีเรื่องเพิ่มปนอยู่มาก

ในพระพุทธศาสนายังมีเรื่องเพิ่มปนอยู่มาก

 โดย พุทธทาสภิกขุ

           เดี๋ยวนี้ก็ยังเห็นได้ชัดว่า ในพุทธศาสนาของเรา มีเรื่องของไม่ใช่พุทธเข้ามารวมอยู่มาก; แต่อย่าไปออกชื่อเลย มันกระทบกระเทือน, สรุปความได้ว่า มันมีไสยศาสตร์, ศาสตร์ของคนหลับเข้ามาปนอยู่ในศาสตร์ของคนตื่นอยู่ไม่น้อย. นี้ก็เป็นหน้าที่ของเรา ที่จะระมัดระวังเอาเอง, ระมัดระวังให้ดี แล้วก็ไม่ต้องเกิดการกระทบกระทั่งกัน. ถ้าในวัดนี้มี ๒ โบสถ์ โบสถ์พราหมณ์เอาไว้สำหรับขั้นต้นสำหรับขั้นเตรียม, โบสถ์พุทธก็มีสำหรับขั้นประถมขั้นมัธยมอะไรต่อไปสำหรับพุทธบริษัท ทั้งที่พระราชามหากษัตริย์นั้น ๆ ถือพุทธศาสนา ก็คงจะได้ยอมให้มีโบสถ์พราหมณ์ฮินดูอยู่ในวัดของพุทธศาสนา. การขุดค้นโบราณสถานสมัยศรีวิชัย วัดแก้วที่ไชยานี้พบศิวลึงค์ตั้งหลายดุ้น; ต้องใช้คำว่าหลายดุ้น ศิวลึงค์อยู่ในพระเจดีย์ รวมกันอยู่กับพระพุทธรูป ฝังดินลึกอยู่เป็นร้อย ๆ ปีเป็นพัน ๆ ปี มันไปพบในที่แห่งเดียวกัน. ศิวลึงค์เข้าไปอยู่ ในโบสถ์ของพุทธได้โดยง่ายเพราะว่าถ้าถิ่นนั้นมันมีคนประชาชนที่ถือลัทธิ อย่างนั้น เป็นชาวบ้านเป็นประชาชนส่วนใหญ่ มันก็ย่อมต้องการที่จะให้มี. ทีนี้ผู้ปกครอง ผู้มีอำนาจ ผู้ปกครองก็ยินดียอมให้มี มันก็เลยไปไหว้พร้อม ๆ กันไป; ใครชอบใจอย่างไรก็เลือกไหว้. นี่เป็นความปนเป เกิดขึ้นโดยความจำเป็นบังคับ โดยวงการที่ทรงอำนาจมองเห็นประโยชน์อย่างนั้น.

          ฉะนั้น ขอให้เรารู้จักแยก, แบ่งแยกและรู้จักประสานกลมกลืนกันไป อย่าต้องทะเลาะวิวาทกันด้วยเรื่องนี้เลย. ศาสนาพุทธก็ทำลายความเห็นแก่ตัว, ศาสนาคริสต์ก็ทำลายความเห็นแก่ตัว, ศาสนาอิสลามก็ทำลายความเห็นแก่ตัว ในส่วนนั้นมันเหมือนกัน; ส่วนเปลือกนอกนั้นก็อย่าไปพูดถึงกันก็ได้ มันมีวิธีการที่ต่างกัน, ขอแต่ให้ได้ผลเป็นการทำลายความเห็นแก่ตนด้วยกันทั้งนั้น จะเกิดความเข้าใจอันดีระหว่างศาสนา; นี่มันก็เป็นผลดีแก่ประชาชน.

          ศาสนาถูกบิดผันเพิ่มเติม ผนวกให้มีส่วนที่มิใช่หลักเดิมแท้ของศาสนานั้น เข้ามาด้วยกันทุกศาสนา, ต้องพูดว่าทุกศาสนา. หรือจะว่าสาวกชั้นหลัง ๆ มาเห็นแก่ประโยชน์ทางวัตถุ ก็ยิ่งเพิ่มเติม แก้ไข บัญญัติอะไรขึ้นมาจนถึงกับว่าการทำลายศาสนาอื่นนั้นได้บุญ อย่างนี้ไปเสียก็ได้, การดูดซึม ดูดซับเอาศาสนิกของศาสนาอื่นมาสู่ศาสนานี้เป็นการดี. นี่ เป็นขบถต่อพระเป็นเจ้าของตนเอง พระเป็นเจ้าของตนเองไม่ได้ต้องการอย่างนั้น; ลูกศิษย์ทำดีเกินไปจึงเกิดระบบคำสอนที่ว่า ดึง ดูด ล้าง แย่งชิงเอาศาสนิกของศาสนาอื่นมาสู่ศาสนาของตน นั่นแหละเป็นความพอใจของพระเจ้า; นี่โกหกชัด ๆ, ไม่มีพระเจ้าที่ไหนต้องการกันอย่างนั้น, ฉะนั้น ขอให้เรารู้จักแยก ว่าอะไรเป็นแก่นแท้, อะไรเป็นเปลือกนอก, แล้วก็อย่าไปยอมรับการกระทำของสาวกชั้นหลัง ที่เห็นแก่ประโยชน์มากขึ้นทุกที, มีความบริสุทธิ์ใจน้อยลงทุกที ก็บิดผันศาสนาของตน จนกลายเป็นเกือบจะตรงกันข้ามกับความหมายเดิม.

*******

กิ่งธรรมจาก  http://www.buddhadasa.org

ปาฏิหาริย์ของรักแท้

ปาฏิหาริย์ของรักแท้
โดย ภาวัน

       เป็นเวลานานถึง ๒๓ ปีที่รอม ฮูเบน นอนแน่นิ่งอยู่บนเตียง เปลือกตาปิดเกือบตลอดเวลา มือและเท้าไม่เขยื้อนขยับ ไม่มีเสียงใด ๆ เปล่งมาจากลำคอ มีเพียงลมหายใจเข้าและออกเท่านั้นที่บ่งบอกว่าเขายังมีชีวิตอยู่ คำวินิจฉัยของหมอคือ เขาเป็น “ผัก” ไม่สามารถรับรู้อะไรได้แล้ว กล่าวอีกนัยหนึ่ง มีเพียงร่างของเขาเท่านั้นที่ยังหลงเหลืออยู่ ส่วนจิตใจนั้นหามีไม่

       หนุ่มชาวเบลเยียมผู้นี้ประสบอุบัติเหตุทางรถยนต์เมื่อ ๒๖ ปีก่อน หลังจากนั้นก็อยู่ในภาวะโคม่า แม้หมอจะช่วยชีวิตเขาไว้ได้ แต่เขาก็อยู่ในสภาพเจ้าชายนิทรามานับแต่นั้น การทดสอบของหมอคนแล้วคนเล่ายืนยันว่าเขามีเพียงชีวิต แต่ไม่มีจิตใจ

       ชะตากรรมของเขาคงไม่ต่างจาก “ผัก”ทั้งหลาย นั่นคือมีชีวิตอยู่เพียงเพื่อรอวันตายเท่านั้น จนกระทั่ง เมื่อ ๓ ปีที่แล้ว ความจริงก็เปิดเผยออกมาว่า เขายังมีชีวิตจิตใจเหมือนกับเราทุกคน เขาสามารถรับรู้ทุกอย่าง ได้ยินเสียงรอบตัว และสามารถรู้สึกได้เวลามีคนสัมผัสตัว ใช่แต่เท่านั้นเขายังคิดและมีอารมณ์เหมือนคนปกติ มีเพียงสิ่งเดียวเท่านั้นที่เขาทำไม่ได้คือควบคุมร่างกายให้เขยื้อนขยับหรือพูดคุยกับใครได้

       เครื่องตรวจสอบการทำงานของสมอง ชนิดใหม่ล่าสุด (PET Scan)พบว่าสมองของเขาทำงานเหมือนคนปกติแทบทุกอย่าง รวมทั้งส่วนที่เกี่ยวกับการได้ยิน การคิดนึกและอารมณ์ความรู้สึก นั่นแสดงว่าเขาได้รับการวินิจฉัยผิดพลาดมาโดยตลอด เขามิได้เป็นผัก แต่มีอาการที่เรียกว่า Locked-in syndrome คืออัมพาตทั้งตัว ใครที่เป็นโรคนี้จะมีอาการเสมือนคนที่ถูกกักขังอยู่ในร่างของตัวเอง ผู้ป่วยโรคนี้ที่มีชื่อเสียงมากที่สุดคือ ฌอง-โดมินิก โบบี้ ซึ่งเขียนหนังสือที่โด่งดังมากเรื่อง ผีเสื้อและชุดประดาน้ำ ด้วยวิธีกะพริบตาข้างซ้ายซึ่งเป็นอวัยวะส่วนเดียวที่เคลื่อนไหวได้ (หนังสือเล่มนี้ได้ถูกถ่ายทอดเป็นภาพยนตร์ชื่อดังเมื่อปีที่แล้ว)

       ทันทีที่รู้ว่าเขายังมีความรู้สึกนึกคิดเหมือนคนปกติ หมอและนักวิทยาศาสตร์ได้คิดค้นหาวิธีที่ช่วยให้เขาสื่อสารกับโลกภายนอกได้ นับแต่นั้นเขาก็พรั่งพรูความรู้สึกนึกคิดให้เรารับรู้ “ผมรู้สึกเหมือนเกิดเป็นครั้งที่สอง” เมื่อถามถึงความรู้สึกของเขาตอนที่ใคร ๆ คิดว่าเขาเป็นผัก เขาตอบว่า “ผมตะโกน แต่ไม่มีใครได้ยินเลย”

       เรื่องราวของรอม ฮูเบน เป็นเสมือนปาฏิหาริย์ จะเป็นรองก็แต่เรื่องของคนที่ฟื้นจากตายเท่านั้น แต่ปาฏิหาริย์อย่างนี้เกิดขึ้นไม่ได้เลยหากไม่มีบุคคลชื่อโยเซฟิน ฮูเบน ผู้เป็นมารดาของรอม เธอเชื่อมาโดยตลอดว่าลูกของเธอยังมีความรู้สึกนึกคิดเหมือนคนทั่วไป ไม่ใช่เป็นแค่ผักเท่านั้น เธอพยายามพาลูกไปตรวจตามที่ต่าง ๆ รวมทั้งข้ามทวีปไปยังสหรัฐอเมริกาถึง ๕ ครั้ง แม้ทุกหนแห่งจะยืนยันว่าลูกของเธอ ปราศจากจิตใจแล้ว เธอก็ไม่ย่อท้อ “ด้วยสัญชาตญาณ ฉันรู้มาตลอดว่าเขายังเป็นมนุษย์ที่มีจิตใจอยู่”

        เธอปฏิบัติกับเขาเหมือนคนปกติ พูดกับเขาทุกวันด้วยน้ำเสียงอ่อนโยน เพราะเธอเชื่อแน่ว่าเขาได้ยินเสียงของเธอ เธอยังพาลูกไปเที่ยวตามที่ต่าง ๆ โดยไม่สนใจว่าใครจะพูดอย่างไร “ข้อสำคัญก็คือ อย่ายอมแพ้ คุณต้องมีความหวัง” เธอพยายามมา ๒๐ กว่าปีจนในที่สุดได้พบกับนายแพทย์สตีเวน ลอเรส์ ซึ่งใช้เทคโนโลยีใหม่ล่าสุดจนพบว่าเขาเป็นอย่างที่เธอเชื่อมาโดยตลอด

        โยเซฟิน ฮูเบน คือบทพิสูจน์แห่งความรักอันยิ่งใหญ่ของผู้เป็นแม่ เป็นความรักที่ทำให้มนุษย์ผู้หนึ่งอดทนและพากเพียรอย่างยืดเยื้อยาวนานถึง ๒๓ ปี ทั้ง ๆ ที่ไม่มีวี่แววว่าจะประสบความสำเร็จ ความอุตสาหะพยายามดังกล่าวถูกหล่อเลี้ยงด้วยความศรัทธาเชื่อมั่นว่าลูกของ เธอยังมีจิตใจเหมือนคนปกติ สำหรับโยเซฟิน นี้ไม่ใช่แค่ความเชื่อมั่น แต่เป็นความรู้แน่แก่ใจว่ามีจิตใจอยู่ในร่างที่ไม่ไหวติงของลูกเธอ ความรักเท่านั้นที่จะเป็นสะพานสื่อจากใจถึงใจ จนล่วงรู้ความจริงที่คนทั่วไปมิอาจเข้าถึงได้

       ความรักของแม่ที่ไร้ขีดจำกัดนี้ เองที่น่าจะเป็นเครื่องหล่อเลี้ยงจิตใจของรอมให้สามารถอดทนและคงความปกติ อยู่ได้แม้ตกอยู่ในสภาพที่ทุกข์ทรมานเป็นอย่างยิ่ง ใครก็ตามที่อยู่ในสภาพเดียวกับเขา อย่าว่าแต่ ๒๓ ปีเลย แค่ปีเดียวก็คงคลุ้มคลั่งอย่างยิ่ง เพราะเหมือนกับตกนรกทั้งเป็น

        ปาฏิหาริย์มิจำเป็นต้องเกิดจาก สิ่งศักดิ์สิทธิ์สูงส่ง แต่สามารถเกิดได้จากปุถุชนที่มีความรักอันยิ่งใหญ่ นั่นคือความรักที่เปี่ยมด้วยความเสียสละและปรารถนาดีต่อผู้อื่นอย่างแท้จริง

ใช่หรือไม่ว่ารักแท้นั้นสามารถบันดาลให้เกิดปาฏิหาริย์ได้เสมอ

ปาฏิหาริย์แห่งรัก อ้อมกอดแม่ปลุกชีวิตลูกน้อยฟื้น

*******

กิ่งธรรมจาก  http://www.visalo.org/

ทุกศาสดามุ่งทำลายความเห็นแก่ตัว แต่สาวกทำผิด

เพาะธรรม ธรรมจะเกิดขึ้นที่ใจ ... 

ทุกศาสดามุ่งทำลายความเห็นแก่ตัว แต่สาวกทำผิด 

 โดย พุทธทาสภิกขุ

          แต่ถึงอย่างไรก็ดี ยังขอยืนยันว่า ทุกศาสนาพระศาสดามุ่งหมายจะทำลายความเห็นแก่ตัว ซึ่งเป็นเหตุให้เกิดกิเลสและเกิดความทุกข์; เห็นแก่ตัวแล้วก็ทำตัวนั้นให้เป็นทุกข์ก่อน แล้วมันก็ขยายออกไป ทั้งทำผู้อื่น ให้พลอยเป็นทุกข์ด้วย เพราะความเห็นแก่ตัว, ความเห็นแก่ตัวจึงทำลายทั้งตัวเองและทำลายทั้งผู้อื่น มันก็เป็นสิ่งที่พระศาสดาทั้งหลายมองเห็นและก็ มุ่งหมายที่จะกำจัดเสีย.

          ต้องมองความจริงกันสักข้อหนึ่งว่า พระศาสดาแห่งศาสนานั้น ๆ ก็ไม่ใช่คนใจร้ายอำมหิต บัญญัติศาสนาขึ้นก็ด้วยความรัก ความเมตตากรุณาเอ็นดูต่อมหาชน ที่อยู่ในแวดวงของการชักนำของตน ๆ รักมหาชน, บัญญัติคำสอนขึ้นมาเพื่อจะแก้ปัญหาของมหาชนเหล่านั้น มันก็ต้องมีส่วนดีเป็นประโยชน์แก่มหาชนที่นั้น ส่วนนั้นในยุคนั้น ในถิ่นนั้นเป็นแน่ นอน, ไม่มีศาสนาใดที่จะผิดโดยส่วนเดียว.

          ปัญหามันค่อย ๆ เกิดขึ้น, ค่อย ๆ เกิดขึ้นเมื่อกาลล่วงมานาน หลังจากการดับขันธ์แห่งศาสดานั้น ๆ แล้ว. สาวกของพระศาสดานั้น ๆ ค่อยเพิ่มเติมอะไรเข้าไปบ้าง บิดผันอะไรเสียบ้าง, ไปเพิ่มเติมสิ่งที่เป็นเปลือก เนื้องอกมะเร็งร้ายให้แก่ ศาสนาของตนเอง เพื่อแก้ไขปัญหาอย่างอื่นโดยไม่มองเห็นว่านี้จะเป็นการทำให้ศาสนาเลอะเลือน ไป; ศาสนาทั้งหลายจึงถูกพอกหุ้มด้วยของใหม่, ไม่ยกเว้นแม้แต่พระพุทธศาสนาอันเป็นที่รักยิ่งของเรา.

          ดังนั้นจึงมีพระพุทธศาสนาส่วนที่เป็นหัวใจแท้ ๆ; เหมือนกับน้ำอันบริสุทธิ์ แล้วก็มีของหุ้ม เปลือกนอกที่เติมเข้าไป สี สันวรรณะต่าง ๆ ตามสถานการณ์ที่มันเกิดขึ้น หรือมันบังคับ, หรือมีเหตุปัจจัยภายนอกเข้ามาบังคับ, โดยเฉพาะอย่างยิ่ง สมัยนี้อำนาจวัตถุนิยมครองโลก พุทธศาสนาก็ดิ้นรนเพื่อจะต่อสู้, มันก็ต้องมีการเปลี่ยนแปลงแก้ไขในภายนอกบ้างเป็นธรรมดา, มันก็น่าเห็นใจ ว่าผู้ที่จะแก้ไขนั้นก็ทำไปด้วยความหวังดี, ไม่มีใครหวังร้ายที่จะทำลาย; แต่แล้วมันก็บิดผันให้ ศาสนาเดิมแท้นั้นเปลี่ยนไปเปลี่ยนไป จนเสียรูปจนเป็นอย่างอื่นไป.

          ข้อนี้ขอย้ำ ขอยืนยันไว้อีกครั้งหนึ่งว่า การที่พุทธศาสนาหมดไปจากอินเดีย สูญสิ้นไปจากอินเดียนั้น อย่าไปโทษพวกอิสลามหรือพวกอะไรเลย, จงโทษพวกพุทธ, เจ้าหน้าที่ ของพุทธศาสนาในยุคนั้น ๆ ในถิ่นนั้น ๆ สอนผิด, สอนผิดจากหลักเดิม แท้ของพุทธศาสนา ไปทีละน้อยทีละน้อย จนกลายเป็นศาสนาอื่น, กลายเป็นศาสนาฮินดู ไปเสียอีก; ส่วนที่ เป็นของจริงของแท้ เรื่องอนัตตา เรื่องสุญญตา ตถตายกเลิกไป. มันก็มา เหลือแต่เรื่องศีลธรรมธรรมดา ก็กลายเป็นฮินดู, หรือมันก็เป็นไปตามเรื่องที่แวดล้อมอยู่ คือมหาชนเหล่านั้น เขาจะรอดได้โดยวิธีใด เขาก็เอาโดยวิธีนั้น,

          นี่ เกิดจากการสอนพุทธศาสนาผิดไปจากเดิม, ผิดไปจากเดิม แล้วก็ไปคล้ายศาสนาฮินดู ซึ่งก็เป็นศาสนาพื้นบ้านมากขึ้นทุกที มันก็หมดไปจากอินเดีย เพราะสอนศาสนาของตัวผิด จนกลายเป็นศาสนาอื่นไป, แล้วจะไปโทษไปหาความว่าศาสนาอิสลามรุกรานทำลายล้าง เป็นต้น. มันเป็นเรื่องหลับตาพูดเสียมากกว่า, มองไม่เห็นว่า มันเป็นการทำผิดของเจ้าหน้าที่ทางศาสนา. ผู้สอนศาสนาในที่นั้น ในยุคนั้น ในเวลานั้น สอนผิดจนละลายหายสูญไปในศาสนาฮินดู เหลืออยู่แต่ ศาสนาฮินดู ซึ่งมีหลักการเป็นพื้นฐานทั่วไปในประเทศอินเดีย; นี่เนื้องอกเปลือกหุ้มของศาสนา มันเกิดขึ้นด้วยอาการอย่างนี้. แม้ในประเทศไทยของเรา มันก็ต้องมีอะไรเปลี่ยนแปลงไปตามที่มันมีเหตุปัจจัยภายนอกแวดล้อม; วงการที่ทรงอำนาจ ก็อาจจะเปลี่ยนแปลงให้เกิดความปนเปกันอย่างนี้ก็ได้.

          สังเกตเห็นได้ว่า ผู้ครองเมืองในยุคโบราณ แม้ในสมัยศรีวิชัยพันกว่าปีมานี้ วัดที่กล่าวถึงขนาดนั้นแล้ว จะต้องมีโบสถ์ของศาสนาพราหมณ์อยู่ด้วยโบสถ์หนึ่งเสมอไป, แล้วส่วนมากก็อยู่ทางทิศตะวันออกของวัดนั้น; วัดพระธาตุก็มีโบสถ์พราหมณ์ อยู่ทางทิศตะวันออก, วัดไชยาราม คือวัดศาลาเก่า ก็มีโบสถ์พราหมณ์ อยู่ทางทิศตะวันออก, วัดอิฐทางทุ่งโน้น ก็มีโบสถ์พราหมณ์ อยู่ทางทิศตะวันออก, แต่ละวัด ๆ มีโบสถ์ของฮินดูอยู่ทางทิศตะวันออก หรือจะทิศใดก็ตามใจ, เรียกได้ว่ามันมีคู่กัน นี่คล้าย ๆ กับว่ามันเป็นลัทธิที่เหมาะสมสำหรับเด็ก ๆ สำหรับผู้หญิง; นี้ขออภัยที่ต้องใช้คำอย่างนี้ หมายถึงว่าผู้ที่ยังอ่อนด้วยปัญญา, มีปัญญาอ่อนจะต้องศึกษากันง่าย ๆ อ้อนวอนพระเจ้า, อ้อนวอนบูชาพระเจ้าง่าย ๆ เข้าใจ ง่าย ๆ พอใจกันก่อน, แล้วจึงเข้ามาถึงในวัดที่เป็นส่วนของพุทธศาสนา มีธรรมะที่ลึกเข้าไป ลึกเข้าไปแล้วมันก็ค่อย ๆ สูงขึ้นไป มันก็ค่อย ๆ ละมาตามลำดับ. คงจะเป็นผู้มีอำนาจต้องการให้เกิดความง่ายดาย ในการที่จะทำให้ประชาชนมีศีลธรรมเท่านั้นแหละ จึงได้มีลัทธิอย่างนี้ผนวกเอาไว้.

*******
ของฟรีและดี ก็มีในโลก ที่นี้

กิ่งธรรมจาก  http://www.buddhadasa.org

วิธีดับทุกข์แบบพุทธศาสนาใช้ได้แก่ทุกชีวิต

เพาะธรรมให้เกิดกับทุกชีวิต.. 

วิธีดับทุกข์แบบพุทธศาสนาใช้ได้แก่ทุกชีวิต

 โดย พุทธทาสภิกขุ

          นี่คือหนทางที่จะทำความเข้าใจระหว่างศาสนาของพวกเรา ที่เป็นพุทธบริษัท รับรู้ไว้ด้วย ว่าเรามีหลักวิธีที่จะดับทุกข์ ตามแบบของพุทธศาสนา, ท้าทายทั่วโลกทั่วจักรวาลเลยว่า เรามีวิธีดับทุกข์ชนิดนี้ ที่ใช้ได้แก่ทุกคนหรือทุกชีวิตที่มีอยู่ ในโลก. เขาก็จะบ่ายเบี่ยงโดยที่ว่ายึดมั่นถือมั่นในศาสนา ในชื่อของศาสนาในประเพณีอะไรของศาสนา ไม่ยอมรับก็ดับทุกข์ตามแบบนี้ไม่ได้ ก็ตามใจเขา; แต่ถ้าเขายอมรับ ยอมศึกษา ยอมใคร่ครวญ แล้วก็จะมีเหตุผลแสดงเพียงพอว่ามันดับทุกข์ได้จริง. ถ้าเขามาถึงความเข้าใจนี้แล้ว เขาก็จะลองดู เมื่อเขาลองดูมันดับทุกข์ได้จริง, เขาก็ใช้วิธีนี้กับกิเลสและดับทุกข์ของเขาได้สิ้นเชิง ยังคงเรียกตัวเองว่าศาสนาพุทธ ศาสนาคริสต์ ศาสนาอิสลาม ศาสนาฮินดู ซิกข์อะไรก็ตาม; นี่มันจะเป็นได้ถึงอย่างนี้.

          อาตมามีความหวังลึกซึ้งอย่างนี้ จึงกล้าพูด; ขอให้ช่วยกันทำความเข้าใจระหว่างศาสนา; แม้ว่าศาสนา บางศาสนายืนยันว่า ศาสนาจริงแท้มีแต่ศาสนาเดียว นอกนั้นเป็นมิจฉาทิฏฐิก็ได้; เขาพูดอย่างนั้นก็ได้; เขาพูดในพวกเขา สำหรับคน พวกเขา. แต่มันไม่เป็นความจริงสากล, ไม่ต้องออกชื่อศาสนาไหนดอก เขามีบทบัญญัติในศาสนาหนึ่งว่า ศาสนาแท้จริงมีแต่ ศาสนาเดียว, ศาสดามีแต่องค์เดียว, ความถูกต้องมีแต่ในศาสนานั้น, ศาสนาอื่นเป็นมิจฉาทิฏฐิ, นั้นมันพูดให้คนพวกหนึ่งฟัง พูดให้คนหนึ่งฟัง ไม่ใช่กฎความจริงทั่วไป. เราเสียอีกก็อาจจะพูดอย่างนั้นด้วยเหมือนกัน; แต่เราได้รับคำสั่งสอนให้ละมานะทิฏฐิยึดมั่นถือมั่น เราก็ไม่ต้องพูดอย่างนั้น; แต่เราจะพูดว่า ศาสนานี้มีวิธีการดับทุกข์อย่างนี้เป็นของสากล ดับทุกข์ได้แก่ชีวิตทุกชนิด; ขอให้ลองดู

          อย่างที่พูดมาแล้วว่า ถ้ามีความเห็นแก่ตน มันก็เกิดโลภ โกรธ หลง มันมีความทุกข์, ทุกชีวิตจะเป็นอย่างนั้น. ถ้าดับความเห็นแก่ตัวเสียได้ ก็ไม่อาจจะเกิดความโลภ ความโกรธ ความหลง, มันก็ไม่มีความทุกข์. นี่เป็นของสากลของธรรมชาติ, เป็นกฎเกณฑ์ของธรรมชาติอันลึกซึ้ง ที่พระพุทธองค์ทรงค้นพบและนำมาเปิดเผย.

          มีบาลีหลายแห่งที่เป็นการยืนยัน, ตรัสว่าพระองค์เป็นผู้นำมาเปิดเผย, ใช้คำว่า "เปิดเผย" กระทำให้หงาย ทำให้ตื้น, กระทำให้แจ้ง เป็นผู้เปิดเผยความจริงอันลึกซึ้งของธรรมชาติ ซึ่งพระองค์ก็ทรงเคารพกฎเกณฑ์อันนั้น, เป็นกฎเกณฑ์ของธรรมชาติ ซึ่งเรียกว่าธรรมะ ธรรมะนี้เหนือพระพุทธเจ้า ยังมีสิ่งซึ่งพระพุทธเจ้าทรงเคารพคือกฎเกณฑ์ของธรรมชาติตามที่บังคับ ธรรมชาติให้เป็นไปอย่างไร : ทำอย่างนี้เป็นทุกข์, ทำอย่างนี้ก็ไม่เป็นทุกข์.

          นี้เป็นกฎลึกซึ้ง ซึ่งพระองค์ทรงค้นพบ และทรงนำมาเปิดเผย, และทรงย้ำมาก ทุกคราวที่กล่าวถึง อิทัปปัจจยตา-ปฏิจจสมุปบาท; จะมีว่าตถาคต เป็นผู้เปิดเผย เป็นผู้กล่าว เป็นผู้ประกาศ เป็นผู้บอก ท่านทั้งหลายจงมองเห็นอย่างนี้ว่า : อวิชชา เป็นปัจจัยเกิดสังขาร - สังขารเป็นปัจจัยเกิดวิญญาณ อย่างนี้เป็นต้น ทุกข้อ ๆ ทีละข้อละข้อ. พระพุทธเจ้าเป็นผู้ เปิดเผยสัจจธรรมอันแท้จริงสูงสุดที่พระพุทธองค์ได้ทรงเคารพนำมาเปิดเผยให้ พวกเรารู้, แล้วก็จะดับความทุกข์เสียได้. ที่เป็นมิจฉาทิฏฐิ นั่นแหละมันเป็นเรื่องที่คนว่าเอาเอง, คนเขาว่าเอาเอง คนใดคนหนึ่งตั้งตัวเป็นศาสดา แล้วก็ว่าเอาเองอย่างนั้น อย่างนั้น มันผิดจนเป็นมิจฉาทิฏฐิโดยประการทั้งปวง. แต่ถ้าเป็นสัมมาทิฏฐิแล้วมันตรงกับกฎของธรรมชาติ อันตายตัวโดยเด็ดขาด อย่างชัดแจ้งในการที่จะดับทุกข์ได้.

          จะมีพระเจ้าถือกันหลาย ๆ องค์นานาชนิด ก็ตามใจเถอะ; ขอให้มองเห็นว่า ความมุ่งหมายอันแท้จริงของพระเจ้า พระเจ้าองค์นั้น ๆ ชื่อนั้น ๆ มันเป็นอย่างไร : เช่น ถ้าว่าพระพรหม พระพรหมเป็นผู้สร้าง มันก็คือกฎอิทัปปัจจยตาฝ่ายสมุทยวาร, ถ้าพระเจ้าผู้คุ้มครองรักษาก็เป็นกฎของกรรม ถ้าเป็นพระเจ้าผู้ทำลายล้าง คือพระอิศวร มันก็กฎของอิทัป-ปัจจยตาฝ่ายนิโรธวาร ซึ่งจะขึ้นลงขึ้นลงกลิ้งไปอย่างนี้ในสากลจักรวาล เต็มไปด้วยความเป็นไปแห่งความเปลี่ยนแปลงตามกฎอิทัปปัจจยตา.

          โลกเดียวกัน มนุษย์อยู่ร่วมโลกเดียวกัน จะมองเห็นปัญหาของตนต่าง ๆ กัน ตามมิจฉาทิฏฐิ ตามสัมมาทิฏฐิที่จะได้รับเข้ามา ทั้งที่มันอยู่ในโลกเดียวกัน มันยังมองเห็นต่าง ๆ กัน. ฉะนั้นจึงเข้าไปรับเอามายึดมั่นถือมั่นในลัทธิคำสอนนั้น ๆ ตามความพอใจของตน, นี่มันจึงเกิดได้หลายลัทธิ หรือเกิดได้หลายศาสนา แล้วก็ทะเลาะกันด้วยเรื่องความมีศาสนาหลายศาสนา.

          เราจะมองดูด้วยความหวังดี ตามแบบของพุทธบริษัทว่า ไม่มีศาสนาใดผิดโดยประการทั้งปวง; อย่างน้อยมันก็มี ประโยชน์เหมาะสมแก่มหาชนในถิ่นนั้น ๆ. มหาชนในถิ่นที่ป่าเถื่อนที่สุด รับธรรมะอันละเอียดลึกซึ้งไม่ได้, ก็ต้องมี ธรรมะง่าย ๆ ตื้น ๆ สำหรับคนพวกนั้น จนกระทั่งถึงว่าในระดับงมงายเป็นไสยศาสตร์อย่างนี้ก็มีอยู่มาก. แต่มันก็จำเป็นที่จะเป็นเช่นนั้น; ถ้าไม่อย่างนั้นมันก็จะไม่ถือลัทธิอะไร หรือศาสนาใด ๆ เอาเสียเลยมันจะยิ่งร้ายไปกว่า. ถ้างมงายมันก็ รับประกันได้ว่ามันกลัวตายทั้งนั้นแหละ; เพราะฉะนั้นมันก็ถือลัทธินั้นเพื่อขจัดความกลัวตาย ความอันตรายใด ๆ มันก็ พอจะไปกันได้; มันไม่ผิดโดยส่วนเดียว, มันมีส่วนเดียว, มันมีส่วนดีที่มีประโยชน์แก่มหาชนกลุ่มหนึ่ง ๆ หรือสมัยหนึ่งยุคหนึ่ง ๆ ถิ่นหนึ่ง ๆ ในโลกอันกว้างขวางนี้ มันก็จะแก้ปัญหาของมหาชนในที่นั้น ๆ ได้ด้วยศาสนาหนึ่ง ๆ ที่เหมาะสมกับสถานการณ์ในถิ่นนั้น ๆ.

*******

กิ่งธรรมจาก  http://www.buddhadasa.org

ทำตัวตนให้เบาบาง

เพาะธรรมใจ ปลูกพลังกาย 

 

ทำตัวตนให้เบาบาง

 พระไพศาล วิสาโล

         หมอพบว่าเด็กคนหนึ่งกำลังมีไข้สูง จึงประคองขึ้นมาจากเตียง และป้อนยาน้ำใส่ปากเธอ แต่แล้วเธอก็ปัดมือเขาอย่างแรง จนช้อนหลุด ยาเปรอะพื้น

          หมอป้อนยาอีกครั้ง บอกเธอว่า “กินยาหน่อย ไม่ขมหรอก” แต่ไม่ทันที่ยาจะเข้าปาก เธอก็ปัดอีกที คราวนี้ช้อนไม่หลุดจากมือหมอ แต่ยาน้ำก็กระเซ็นเลอะเสื้อของเขา
หมอไม่ละความพยายาม เชื้อชวนเด็กน้อยกินยา พร้อมกับยิ้มให้ เธอปัดมือหมออีกครั้ง แต่เบากว่าเดิม
          ราวกับไม่มีอะไรเกิดขึ้น หมอป้อนยาอีกครั้ง สบตาเด็กน้อยพลางอ้าปากเชื้อเชิญให้เธอทำตาม ไม่ต่างกับเวลาแม่ป้อนข้าวใส่ปากทารก ทีนี้เธอยอมให้ช้อนสัมผัสริมฝีปาก แต่ลังเลใจที่จะอ้าปาก เธอยกมือทำท่าจะปัด แต่แล้วก็ชะงัก และแล้วก็ยอมเปิดปาก พอกินยาเสร็จเธอก็หันหลัง ซุกหน้ากับเตียงทันทีราวกับคนแพ้ที่กำลังเสียใจ
          เด็กน้อยไม่ได้แค่ป่วยกาย แต่มีบาดแผลที่จิตใจ เธอไม่เพียงถูกทอดทิ้ง ขาดความอบอุ่นมาตั้งแต่แบเบาะเท่านั้น หากเธอยังถูกผู้คนทำร้าย ด่าว่า จึงไม่ไว้ใจใครทั้งสิ้น ชีวิตที่ต้องดิ้นรนเร่ร่อนบนท้องถนนมาตลอด ยิ่งกดดันเธอให้เต็มไปด้วยความหวาดระแวง แม้กระทั่งกับหมอ
             หมอไม่ใช่คนแรกที่ถูกเด็กน้อยปฏิเสธ ก่อนหน้านั้นหมอหนุ่มคนหนึ่งก็ถูกเธอปัดมือปัดช้อนมาแล้ว หลังจากพยายามอีกครั้งแต่ไม่สำเร็จ เขาก็เลิกเพราะหักห้ามโทสะไม่ไหว เป็นหมอมาหลายปีไม่เคยเจอเด็กที่หยาบคายแบบนี้ แต่หมอคนหลัง ผ่านโลกมามากกว่า แม้เป็นหมอใหญ่ แต่กลับอดทนกับกิริยาอาการของเด็กน้อยได้มากกว่า ที่สำคัญก็คือเขาถือตัวถือตนน้อยกว่าหมอคนแรก
            คนทั่วไปนั้น หากพบเด็กสักคนที่กำลังเดือดร้อน และอยากจะช่วยเด็กคนนั้น แต่ถ้าเจอความหยาบคายของเด็ก เขาคงนึกในใจว่า “ทำไมถึงทำกับฉันแบบนี้ ฉันอุตส่าห์ปรารถนาดีกับแก” หมอคนแรกก็คิดแบบนั้น ถึงฉุนเฉียวเด็กน้อย
            แต่หมอคนหลังไม่ได้คิดแบบนั้น เขากลับคิดในใจว่า “ทำอย่างไรเด็กถึงจะยอมกินยาได้ ?” หมอไม่ได้คิดถึงตัวเองเลย เขาไม่สนใจว่าทำไมเขาถึงถูกปฏิบัติแบบนั้น สิ่งที่หมอใส่ใจคือตัวเด็กมากกว่า หมอสนใจว่าจะแก้ปัญหาที่อยู่ตรงหน้าอย่างไร
           ในสถานการณ์เช่นนี้ เมื่อใดที่นึกถึงแต่ตัวเอง สิ่งที่เกิดขึ้นตามมาก็คือ ความไม่พอใจ ความโกรธ ความฉุนเฉียว แต่เมื่อใดที่นึกถึงคนอื่น คิดถึงปัญหาที่ต้องแก้ จิตใจก็จะไปจดจ่ออยู่กับการหาทางออก ไม่เปิดช่องให้ความขุ่นเคืองใจเกิดขึ้น พูดอีกอย่างคือ ใช้อารมณ์น้อยลง แต่ใช้ปัญญามากขึ้น
            เมื่อใดที่เราคิดถึงแต่ตนเอง เมื่อนั้นเรากำลังเอา “ตัวตน” ออกรับทุกอย่างที่มากระทบ ไม่ว่าทางตา หู จมูก ลิ้น กาย และใจ หากสิ่งที่มากระทบนั้น น่าพอใจก็แล้วไป แต่บ่อยครั้งมันเป็นสิ่งที่ไม่น่าพอใจ ไม่พึงปรารถนา ผลก็คือ เกิดความทุกข์ขึ้นมา เพราะตัวตนถูกสิ่งนั้นมากระทบอย่างจัง
           คนเรามักเอาตัวตนออกรับทุกเรื่อง จนกลายเป็นนิสัยและทำไปโดยไม่รู้ตัว เวลามีคนมาตักเตือนหรือตำหนิ ปฏิกิริยาแรกสุดที่เกิดขึ้นในความคิดของคนส่วนใหญ่ก็คือ “เขาว่าฉัน ๆ ๆ” จากนั้นก็ปรุงต่อไปว่า “มาพูดอย่างนี้กับฉันได้อย่างไร” สิ่งที่ตามมาก็คือ ความไม่พอใจ ซึ่งอาจนำไปสู่การตอบโต้ด้วยวาจาหรือการกระทำที่รุนแรง
            ที่จริงเราไม่จำเป็นต้องเอาตัวตนมาออกรับคำตำหนิก็ได้ หากเราเพียงแต่เปลี่ยนมุมมองหรือวิธีคิด นั่นคือหันมาสนใจว่า “ที่เขาพูดมานั้นถูกต้องไหม ?” สิ่งที่เราจะได้คือความรู้ ถ้าเขาพูดถูก เราก็จะได้ความรู้เกี่ยวกับตัวเราเองว่ามีจุดบกพร่องที่ตรงไหน แต่ถ้าเขาพูดผิด เราก็ได้ความรู้เกี่ยวกับตัวเขาว่าเขาเป็นคนอย่างไร เป็นคนด่วนตัดสินหรือไม่ เป็นคนติดยึดกับความคิดของตนเพียงใด หรือมีวิธีคิดหรือมุมมองต่างจากเราอย่างไร ความรู้ที่เกิดขึ้นทั้งสองสถานล้วนทำให้เรามีปัญญาเพิ่มขึ้นทั้งสิ้น มุมมองอย่างนี้จึงเป็นวิถีแห่งปัญญา
             เวลาเราทักเพื่อนแล้วเพื่อนไม่ทักตอบ อย่าเพิ่งไปคิดว่า “ถือดีอย่างไรถึงมาทำกับฉันอย่างนี้” คิดแบบนี้จะทำให้ตัวเองทุกข์ แทนที่จะเอาตัวเองเป็นศูนย์กลาง ลองเปลี่ยนมานึกถึงเขาบ้างว่า “เขามีเรื่องอะไรไม่สบายใจหรือเปล่า ถึงทำท่ามึนตึงแบบนี้?” คิดแบบนี้ นอกจากจะปิดช่องไม่ให้ความน้อยใจเกิดขึ้นกับเราแล้ว ยังช่วยให้เรามีความเห็นใจหรือมีเมตตาต่อเขามากขึ้น และนำไปสู่การสอบถามหาความจริงจากเพื่อนของเรา ในที่สุดเราอาจพบว่า แม่ของเขาป่วยหนัก เข้าโรงพยาบาลเมื่อคืนวานนี้เอง ที่เขาไม่ได้ทักทายเรานั้น มิใช่เพราะรังเกียจเราแต่อย่างใด แต่เป็นเพราะใจกำลังห่วงกังวลถึงแม่
             การคิดแบบเอาตัวตนออกรับนั้น ทำให้เราสนใจแค่ว่า ถูกใจหรือไม่ถูกใจฉัน ถ้าถูกใจก็เป็นสุข ถ้าไม่ถูกใจก็เป็นทุกข์ แต่เมื่อคิดแบบนี้เป็นนิสัยก็รังแต่จะทำให้ทุกข์ง่าย เพราะเรื่องที่ไม่ถูกใจนั้นมีเยอะ ส่วนเรื่องที่ถูกใจนั้นก็มักสนองกิเลสหรืออัตตาของเราจนเสียคนได้ง่าย เด็กที่กินแต่อาหารที่ถูกลิ้น อนามัยย่อมบกพร่องฉันใด ผู้ใหญ่ที่ชอบฟังแต่ถ้อยคำที่ถูกหู ก็กลายเป็นคนหูเบาฉันนั้น
               จะไม่ดีกว่าหรือหากเรามาให้ความสนใจกับความถูกต้องมากกว่าความถูกใจ เมื่อได้ยินได้ฟังอะไร ก็ใช้ปัญญาไตร่ตรองว่ามีความถูกต้องเพียงใด มีประโยชน์หรือไม่ จะถูกใจหรือไม่ ไม่ใช่เรื่องสำคัญ อาหารแม้จะถูกปาก แต่ก็ไม่สำคัญเท่ากับว่าถูกต้องต่อร่างกายหรือไม่ หรือถูกสุขลักษณะเพียงใด เวลาเห็นสินค้าในร้าน แทนที่จะซื้อเพราะความถูกใจ ก็หันมาพิจารณาก่อนว่า ถูกต้องไหมที่จะซื้อ เหมาะสมหรือไม่กับสภาพเศรษฐกิจหรือฐานะของเรา และเป็นประโยชน์เพียงใดต่อการดำเนินชีวิต
             ในทำนองเดียวกันเวลาเด็กเพลินกับของเล่น แทนที่จะถามแค่ว่า “สนุกไหม” ซึ่งเป็นการถามโดยเอาความถูกใจเป็นเกณฑ์ น่าถามด้วยว่า “อยากรู้ไหมว่ามันทำงานอย่างไร” คำถามอย่างหลังนี้จะช่วยให้เด็กหัดใช้ปัญญา ซึ่งจำเป็นต่อการค้นหาความถูกต้องและความจริง
การเอาตัวตนออกรับหรือเอาความถูกใจเป็นเกณฑ์นั้น ทำให้กิเลสหรืออัตตาพองโต จนครอบงำกำหนดชีวิตของเราอย่างกระดิกกระเดี้ยไม่ได้ ตรงกันข้ามการเอาปัญญาออกรับหรือเอาความถูกต้องเป็นเกณฑ์ จะทำให้ตัวตนเบาบาง ความทุกข์เข้ามากระทบไม่ได้ง่าย ๆ จึงเป็นชีวิตที่อิสระและสงบเย็นอย่างแท้จริง                                             *******
กิ่งธรรมจาก  http://www.visalo.org

ทุกศาสนาต้องร่วมมือกัน

ทุกศาสนาต้องร่วมมือกัน

โดย พุทธทาสภิกขุ

          ทีนี้ก็มาถึงข้อที่จะต้องพิจารณาว่า ศาสนาทุกศาสนาต้องร่วมมือกัน เพราะมันมีความจำเป็นที่จะต้องอยู่ร่วมโลกกัน; ถ้าอยู่อย่างมีศัตรูกัน ก็เป็นความพินาศของโลก นั่นเอง. ศาสนาทุกศาสนาต้องร่วมมือกันในลักษณะสหกรณ์, ร่วมทำกิจกรรมอย่างหนึ่ง คือสันติภาพของโลก. ทุกศาสนาร่วมมือกันอย่างที่เรียกว่าสหกรณ์ เพื่อสันติภาพของโลก โดยมองเห็นได้ว่า มีวิถีทางคือ คุ้มครองสังคม ทำลายสิ่งซึ่งเป็นข้าศึกของสังคม. ศาสนามีหน้าที่อย่างนี้ มีคุณประโยชน์ที่จะใช้ได้ในลักษณะอย่างนี้ คือคุ้มครองสังคม.

          ศาสนาจะคุ้มครองสังคมได้ ก็ต่อเมื่อสังคมมีศาสนา; เดี๋ยวนี้มันก็มีศาสนาต่าง ๆ กัน จึงขอยืนยันว่าขอให้เข้าถึงหัวใจแห่งศาสนาของตน ๆ แล้วก็จะไปพบว่ามันมีความเหมือนกัน คือทำลายความเห็นแก่ตัว. ถ้าจะเปรียบ ก็เปรียบเหมือนกับน้ำ น้ำ น้ำมีหลายอย่าง น้ำทะเล น้ำในลำธาร น้ำอ้อย น้ำตาล น้ำผึ้ง กระทั่งน้ำปัสสาวะ น้ำสกปรก น้ำครำนี่; ถ้าดูภายนอกแล้วต่างกัน, แต่ถ้าเจาะเข้าไปให้ลึกถึงส่วนลึกของน้ำทุกน้ำ ก็จะพบน้ำที่บริสุทธิ์; แม้ในน้ำปัสสาวะ. แม้ในน้ำครำ ถ้าแยกออกมาได้เฉพาะน้ำที่บริสุทธิ์ มันก็จะได้น้ำบริสุทธิ์ อย่างเดียวกับน้ำบริสุทธิ์ทั่วไป คือน้ำกลั่น, น้ำกลั่นคือน้ำบริสุทธิ์ จะหาพบได้ในน้ำทุกชนิด : ในน้ำส้ม ในน้ำหวาน ในน้ำโคลน ในน้ำปัสสาวะ เป็นต้น; นั่นหัวใจส่วนลึกมันเป็นอย่างนั้น.

          ศาสนาก็เหมือนกัน แม้ว่ารูปแบบภายนอกมันจะดูต่างกันมาก ถึงขนาดว่ามันจะตรงกันข้าม; แต่ถ้าเจาะลึกเข้าไปถึงภายในแล้วจะพบว่า พระศาสดานั้น ๆ มุ่งหมายเพื่อให้เกิดสันติสุขส่วนบุคคล, หรือสันติภาพส่วนสังคมด้วยกันทั้งนั้น, เจาะเข้าไปลึกถึงขั้นนั้นเถิด มันก็จะพบความที่จะเข้ากันได้, อย่าเอาเปลือกนอกซึ่งระเกะระกะไปด้วยหนามหรือด้วยเปลือกแข็งนี้ ขอให้เข้าถึงเนื้อในแล้วมันจะกลมกลืนเป็นอันเดียวกันได้.

          ศาสนาทุกศาสนาต้องทำหน้าที่ เป็นแสงสว่างของสังคม, นำวิญญาณของสังคมไปอย่างถูกวิถีทาง คือไปสู่จุดหมายปลายทางไม่เห็นแก่ตัว แล้วรักผู้อื่น โดยอัตโนมัติ, ข้อนี้ขอให้สนใจให้มาก ถ้ามันไม่เห็นแก่ตัว แล้วมันจะรักผู้อื่นโดยอัตโนมัติ; ดังนั้น หน้าที่ของศาสนาจึงมีหน้าที่เพียงแต่ทำลายความเห็นแก่ตัว, ทำลายความเห็นแก่ตัว เมื่อหมดความเห็นแก่ตัวจะรักผู้อื่นโดยอัตโนมัติ โลกนี้ก็จะมีสันติภาพ.

          ศาสนามีหน้าที่ในการประสานสังคม แต่ละสังคมให้หันไปหาธัมมิกสังคมนิยม ดังที่กล่าวแล้วข้างต้น, ศาสนาต้องเอาหัวใจของศาสนาของตน ๆ มาเป็นเครื่องยึดถือหรือเหนี่ยวรั้งของสังคม, สังคมก็จะน้อมนำไปสู่ธัมมิกสังคมนิยม, ความรักโดยสภาพธรรมชาตินี้ได้เป็นแน่นอน.

          ถ้าจะเรียกว่ามีพระเจ้าก็มีไม่มีพระเจ้าก็มี ศาสนาที่มีพระเจ้ามุ่งหมาย สันติสุขของมนุษย์, ศาสนาไม่มีพระเจ้าก็มุ่งหมายสันติสุขของมนุษย์; เราใช้คำว่าพระเจ้าให้ถูกต้อง, ให้มีความหมายที่ถูกต้อง ว่าสิ่งที่มีอำนาจสร้างขึ้นมา, มีอำนาจควบคุมไว้, มีอำนาจทำลายยกเลิกเป็นครั้งคราว; มีอำนาจดูแลอยู่ในที่ทั่วไป, บังคับบัญชาอยู่ในที่ทั่วไป. สิ่งนี้มีอยู่ เขาจะเรียกว่าพระเจ้าก็ตามใจเขา; แต่เราเรียกว่ากฎของธรรมชาติ, สัจจธรรมของธรรมชาติหรือพระธรรมก็มีสิ่งที่มีหน้าที่อย่างเดียวนั่นแหละ; ตรงกัน โดยอาศัยพระเจ้าก็ได้. เอาคุณภาพของพระเจ้า อย่าเอาเปลือกของพระเจ้า มาเป็นเครื่องเหนี่ยวรั้งสังคม; การดับทุกข์มันต้องเป็นไปตามกฎข้อนี้แหละ. ขอให้สนใจกันมากเป็นพิเศษ ว่าเรื่องราวการดับทุกข์นั้นมันเป็นไปตามกฎของธรรมชาติ เพราะว่าความทุกข์เกิดขึ้นตามกฎของธรรมชาติและเหมือนกันในทุกชีวิต.

          เดี๋ยวนี้คนถือศาสนาต่างกันมาก จนไม่ค่อยจะมองหน้ากัน; แต่ไปดูเถอะว่าในหัวใจของคนเหล่านั้น ซึ่งต่างศาสนากันนั่นแหละ มันก็มีกิเลสเหมือนกัน. ความโลภของคนที่ถือศาสนาพุทธ ก็ไม่ต่างจากความโลภของคนที่ถือศาสนาคริสต์ อิสลาม พราหมณ์ ฮินดู ซิกข์อะไร, ความโกรธก็เหมือนกัน, ความหลงก็เหมือนกัน. ฉะนั้นความทุกข์ที่เกิดขึ้นมันก็เป็นความทุกข์เหมือนกัน, ถ้าไปดูกันที่ตัวกิเลสและตัวความทุกข์แล้ว มันก็เหมือนกันดิกเลยของทุกคนที่ถือศาสนาต่างกัน. เมื่อเป็นอย่างนี้มันก็ควรจะมีสิ่งซึ่งแก้ทุกข์หรือดับทุกข์ได้ร่วมกัน ไม่ว่าเขาจะถือศาสนาอะไร; เหมือนอย่างว่าปัจจุบันใครจะถือศาสนาอะไรก็ตามใจ ถ้ากินน้ำตาล มันก็รู้สึกหวาน, ถ้ากินเกลือ มันก็รู้สึกเค็ม. ถ้ากินน้ำส้ม มันรู้สึกเปรี้ยว, อย่างนี้ใช่ไหม? จะถือศาสนาอะไร มันก็ไม่เว้นที่ว่าจะต้องมีความเป็นอย่างเดียวกันอยู่ในด้านลึก. หรือว่าจะมียาแก้โรค ขึ้นมาในโลกแม้แต่ยาแก้ปวดศีรษะอย่างนี้ คนถือศาสนาอะไรซื้อไปกินมันก็หายได้, ไม่ว่าจะถือศาสนาอะไร. ทีนี้มันยิ่งกว่านั้นก็ว่าเมื่อกิเลสของคนก็เหมือนกัน ความทุกข์ของคนก็เหมือนกันในการที่จะดับทุกข์ มันก็เหมือนกันได้, เหมือนกับว่ายาแก้โรคทางฝ่ายกายใช้ร่วมกันได้อย่างนี้ ยาแก้โรคในทางฝ่ายจิตฝ่ายวิญญาณ มันก็ใช้ร่วมกันได้อย่างนี้แหละ.

          ฉะนั้น ถ้าเขามาคิดนึกกันเสียใหม่ว่า ไม่พูดถึงว่าศาสนานั้นศาสนานี้; เอาแต่ว่ามีความทุกข์ มีกิเลส อยู่ในภายในอย่างไร, แล้ววิธีใดจะดับทุกข์และดับกิเลสเหล่านั้นได้ มันก็ใช้ได้ : เมื่อดับกิเลสหรือดับทุกข์ได้มันก็หมดปัญหา. จะประกาศตัวว่าถือศาสนาอะไรก็ตามใจ แต่การดับกิเลสและดับทุกข์นั้น มีวิธีเดียวเท่านั้น สำหรับทุกคน เพราะว่ามันเหมือนกัน.

          ความโลภ ความโกรธ ความหลง ของใครก็ตาม; จะถือศาสนาอะไรก็ตาม, อยู่ที่มุมโลกไหนก็ตาม, แม้พวกเทวดาบนฟ้าก็ตาม, สัตว์ในนรกก็ตาม, ถ้ามีกิเลส คือความโลภ ความโกรธ ความหลงแล้วมันเหมือนกัน. ฉะนั้นการที่จะดับกิเลสและความทุกข์ก็เป็นวิธีเดียวกัน. นี่มันมีความที่จะต้องร่วมกัน ร่วมกัน ใช้ร่วมกัน ปฏิบัติร่วมกันได้ อยู่ในส่วนลึกของมนุษย์เรา.

*******

กิ่งธรรมจาก  http://www.buddhadasa.org

ทุกศาสนามีความมุ่งหมายตรงกัน

ทุกศาสนามีความมุ่งหมายตรงกัน

โดย พุทธทาสภิกขุ

           ทีนี้ก็จะดูต่อไปว่าจะทำการแก้ไข ทำความเข้าใจได้อย่างไรบ้าง ? จะต้องมองให้เห็นความจริงอันหนึ่งว่า ทุกศาสนามี ความมุ่งหมายตรงกัน; ทุกศาสนามีความมุ่งหมายให้เกิดสันติสุขแก่บุคคล, ให้เกิดสันติภาพแก่สังคม, มุ่งหมายอย่างนี้ด้วยกันทุกศาสนา ไม่มีใครมุ่งหมายดอก ความจำเป็นนั่นแหละมันบังคับ ให้เกิดขึ้นอย่างเหมาะสมแก่มหาชนในถิ่นนั้น ๆ จนให้เขาได้รับความพอใจในความสุขส่วนตัวและความสงบของสังคม. แต่ถ้ามองดูในส่วนลึก ส่วนลึกขึ้นไปอีก มันก็จะพบว่าทุกศาสนานั้นมุ่งหมายที่จะควบคุมสัญชาตญาณแห่งความมีตัวตน.

          ในการบรรยายครั้งที่ ๑ ที่แล้วมา ก็ได้กล่าวอย่างชัดแจ้งถึงเรื่องนี้ ว่าคนเรามันมีสัญชาตญาณกลาง ๆ ที่พร้อมที่จะเปลี่ยนไปเป็นกิเลสฝ่ายต่ำ, และที่จะเปลี่ยนไปเป็นโพธิในฝ่ายสูง. เรามีระบบศาสนาเป็นเครื่องควบคุมสัญชาตญาณให้เป็นไปแต่ในทางสูง, ควบคุมสัญชาตญาณแห่งความมีตนนั่นแหละ ให้เกิดความมีตนเป็นไปในทางสูง ๆ สูงขึ้นไป จนหมดตัวตน จะแก้ปัญหาได้ถึงที่สุด.

          คำสอนของทุกศาสนา มุ่งหมายตรงไปที่การทำลายความเห็นแก่ตน, มันเป็นอันตรายร้ายกาจที่สุดของมนุษย์, ทำให้เกิดปัญหาแก่สังคมและบุคคลอย่างยิ่ง. ทุกศาสนาจึงมุ่งหมายที่จะประสานสังคม จนกล่าวได้ว่า ทุกศาสนามีหัวใจเป็นสังคมนิยม. แต่เดี๋ยวนี้คนเขาก็เกลียดคำว่าสังคมนิยมกันอยู่มาก คือฝ่ายที่เห็นว่าสังคมนิยมเป็นเรื่องของคอมมิวนิสต์, ที่จริงสังคมนิยมของคอมมิวนิสต์ มันไม่ใช่สังคมนิยมที่ถูกต้องหรือสังคมนิยมของทั้งหมดของทุกคน มันเป็นสังคมนิยมของชนพวกกรรมาชีพ ของพวกชนกรรมาชีพหรือกรรมกรเท่านั้น, มันไม่อาจจะรวบเอาพวกที่แปลกแตกต่างออกไปจากนั้น. ศาสนามุ่งหมายจะให้รักกัน จะให้สัมพันธ์กันได้ ในหมู่ชนที่ต่างกัน; เราจะต้องเพิ่มเติมลักษณะเฉพาะเข้าไป อีกอย่างหนึ่งว่าเป็นสังคมนิยมที่ประกอบไปด้วยธรรม.

          สังคมคือทุกคนทุกชีวิตในจักรวาลนี้ เรียกว่าสังคม ถ้ามีประโยชน์แก่สังคมอย่างนี้ได้ มันก็วิเศษละ มันจะได้อยู่เป็นผาสุกกันทั่วทั้งจักรวาล; แต่เขายืมเอาคำว่า สังคมนิยมไปใช้สำหรับพวกคอมมิวนิสต์ หรือฝ่ายซ้ายเสียแล้ว เราก็จะต้องเพิ่มเติมลักษณะเฉพาะขึ้นมา ว่าต้องเป็นธัมมิกสังคมนิยม คือสังคมนิยมที่ประกอบไปด้วยธรรมะ คือความถูกต้อง.

          ความถูกต้องคือไม่เกิดโทษอันตรายแก่ฝ่ายใด แต่เกิดประโยชน์สุขแก่ทุกฝ่าย; ถ้าเรารักกันได้หรือไม่เห็นแก่ตน มันก็เกิดประโยชน์แก่ทุกฝ่าย คือว่า พวกคนจนก็รักคนมั่งมีได้, คนมั่งมีก็รักคนจนได้, นายทุนก็รักกรรมกรได้, กรรมกรก็รักนายทุนได้, เศรษฐีรักขอทาน, ขอทานรักเศรษฐี, กระทั่งว่าแมวรักหนูได้ หนูรักแมวได้, ต้องถึงขนาดนั้น. เป็นเจตนารมณ์ของธัมมิกสังคมนิยม ซึ่งอาตมาก็ได้พยายามเปิดเผยความคิดข้อนี้ ก็ได้รับความสนใจจากหลายทิศทาง กำลังเอาไปวิพากษ์วิจารณ์กันอยู่ในที่ต่าง ๆ โดยหวังว่าจะเกิดสังคมนิยมใหม่ ชื่อว่าธัมมิกสังคมนิยม มุ่งหมายให้ทุกคนลดความมี ตัวตน หรือไม่เห็นแก่ตน จนรักผู้อื่นได้ รักสิ่งที่มีชีวิตได้, เอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ไปถึงความสุขของมนุษย์ทุกคน ของสัตว์เดรัจฉานทุกตัว ของต้นไม้ทุกต้น, ถ้ามันมีวิญญาณแห่งสังคมนิยมโดยแท้จริงแล้วมันก็จะเกิดผลอย่างนี้ขึ้นมา.

          นี่ ขอให้มุ่งหมายให้เป็นข้อแรกว่า ทุกศาสนามีวิญญาณแห่งสังคมนิยม; แต่เพื่อให้เป็นคำที่ใช้ได้แน่นอนชัดเจนยิ่งขึ้น ต่างหากจากคำว่าสังคมนิยมที่มีความหมายเสียไปหมดแล้วนั่น นับเป็นคำใหม่ว่า ธัมมิกสังคม. ขอให้ถือเป็นหลักว่า ทุกศาสนาเลยมีหัวใจหรือวิญญาณเป็นธัมมิกสังคมนิยม ขอให้พิจารณาดูให้ดีที่สุด ในความจริงข้อนี้.

*******

 เพาะธรรม ให้เกิดในใจ พากายสุข

กิ่งธรรมจาก  http://www.buddhadasa.org

โลกมีหลายศาสนา เป็นไปตามธรรมชาติ

เพาะธรรม สร้างใจ... 

โลกมีหลายศาสนา เป็นไปตามธรรมชาติ

โดย พุทธทาสภิกขุ

          โลกต้องมีหลายศาสนา นี้เป็นสภาพความจริงอันแรกที่ต้องยอมรับ ว่าโลกนี้ต้องมีหลายศาสนา มันจำเป็นที่สุด; เพราะว่าคนในโลกไม่เหมือนกัน มันจัดเป็นพวก ๆ เป็นยุคเป็นสมัย, แล้วก็มีภูมิหลังแห่งวัฒนธรรมต่างกัน ๆ ฝังแน่นอยู่ในจิตใจเปลี่ยนไม่ได้, เขาก็เหมาะที่จะถือศาสนาที่เหมาะสมกับภูมิหลังแห่งวัฒนธรรมของตน ๆ โดยภูมิศาสตร์. ในโลกนี้ก็ ต้องแบ่งศาสนาให้เหมาะสมกับมนุษย์ ตามถิ่นโดยภูมิศาสตร์และยังจะต้องคำนึงถึงขนบธรรมเนียมประเพณี ที่มันมีอยู่ อย่างแน่นแฟ้น ซึ่งจะต้องปรับปรุง.

          เช่นว่า ศาสนาพุทธนี่แหละ ครั้นเข้าไปถึงธิเบตเข้าไปถึงจีนเป็นต้น ก็เปลี่ยนมีอะไรเปลี่ยน มีอะไรผสมบวกเข้าไปจนต้องเรียกกันว่า พุทธศาสนาในประเทศไทย, พุทธศาสนาในประเทศพม่า พุทธศาสนาในประเทศลังกา, ซึ่งฟังดูแล้วว่ามันต่างกัน แล้วมันก็เป็นความจริงอย่างนั้น. เพราะพุทธศาสนาต้องถูกบวกเข้าด้วยภูมิหลังของวัฒนธรรม หรืออะไรต่าง ๆ ที่มันฝังแน่นอยู่ ในประชาชนเหล่านั้น. เราจึงมีศาสนาอย่างไทย อย่างพม่า อย่างลังกา อย่างธิเบต อย่างจีน อย่างอะไรต่าง ๆ จนพวกฝรั่งงงไปหมดแหละ ไม่รู้ว่าพุทธศาสนาในประเทศไหนจะเป็นของเดิมแท้. นี้มันก็เป็นธรรมดา ที่ว่ามันจะต้องมีอะไรเจือปนเข้าไปในศาสนาซึ่งมีหัวใจมุ่งหมายจะกำจัดความ เห็นแก่ตนของคนทุกคน.

          ในโลกนี้ก็มีหลักเกณฑ์ที่ยอมให้มีได้หลายศาสนาเพราะว่าต่อสู้ กับธรรมชาติไม่ไหว, ธรรมชาติบังคับให้มีหลายศาสนา เพราะความต่างกันของภูมิศาสตร์ ของขนบธรรมเนียมประเพณี ของวัฒนธรรมต่าง ๆ ดังที่กล่าวมาแล้ว; แม้ในประเทศเดียวก็ยังต้องมีหลายศาสนา, และรัฐธรรมนูญของแต่ละประเทศ ก็ยินยอมหรือถึงกับส่งเสริมความมีศาสนาได้หลายศาสนา, ยิ่งกว่านั้นในครอบครัวเดียว บางทีก็ต้องมีหลายศาสนา สามีกับภรรยาถือกันคนละศาสนา, มันก็เป็นสิ่งที่มีหรือจำเป็นจะต้องมี จะต้องแก้ไขปัญหาเหล่านี้ให้ได้.

          เราจะต้องนึกถึงนิสัยใจคอ ของคนแต่ละพวก รสนิยม วัฒนธรรม ยุค สมัย ถิ่นประเทศ สิ่งแวดล้อม และสถานการณ์บางอย่างหรือหลายอย่างมันบังคับ; เมื่อต้องมีได้หลายศาสนาหรืออยู่ร่วมกันโดยมีศาสนาต่างกัน ก็ต้องมีวิถีทางที่จะแก้ไขปัญหาหรือเหตุการณ์ร้ายที่อาจจะเกิดขึ้น, ด้วยเหตุนี้แหละจึงต้องมีเรื่องการทำความเข้าใจระหว่างศาสนา, และจะต้องทำความเข้าใจกันอย่างยิ่ง ขอใช้คำค่อนข้างโสกโดกว่าสุดเหวี่ยงสุดเหวี่ยง, จะต้องทำอย่างสุดเหวี่ยงในการทำความเข้าใจระหว่างศาสนา เพื่อจะแก้ปัญหาอันจะเกิดขึ้น.

*******

กิ่งธรรมจาก  http://www.buddhadasa.org

หลักปฏิบัติทำชีวิตให้มีธรรมนิยม

เพาะธรรม สร้างใจ ... 

หลักปฏิบัติทำชีวิตให้มีธรรมนิยม

โดย พุทธทาสภิกขุ

        ทีนี้ก็มาถึงธรรมนิยม หรือความถูกต้องนี้กันต่อไป, เมื่อกล่าวโดยหลักปฏิบัติ ที่พระพุทธองค์ตรัสสอนไว้ ได้แก่เรื่องอัฏฐังคิกมรรค เรื่องความถูกต้อง ๘ อย่าง ๘ ประการมารวมกันเข้าเป็นเรื่องเดียว เรียกว่ามรรคมีองค์แปด ถ้าเรารู้เรื่องวัตถุเรื่องจิตและเรื่องนิพพานถูกต้องแล้ว เราจะสามารถปฏิบัติให้มันมีความถูกต้องแปดประการนี้ขึ้นมาได้โดยสะดวกหรือ เป็นไปได้, ปฏิบัติครบถ้วนในองค์มรรคทั้งแปดก็มีสิ่งที่เรียกว่าธรรมชีวี มีชีวิตเป็นธรรม, มีธรรมะเป็นชีวิต, มีชีวิตเป็นความถูกต้องแปดประการ : -

       -สัมมาทิฏฐิ ถูกต้องทางทิฏฐิ ความคิด ความเห็น ความรู้ ความเชื่อ หรืออะไรก็ตาม, ที่มันเป็นความเห็นแล้วถูกต้อง.
        -ทางความมุ่งหมายต้องการ เมื่อมันมีทิฏฐิถูกต้องแล้ว มันก็มุ่งหมายได้ถูกต้อง.
        -แล้วก็มีการกระทำทางวาจาถูกต้อง.
        -ทางการทำการงานถูกต้อง.
        -ทางการดำรงชีวิตถูกต้อง.
        -แล้วมันก็มีการกระทำทางจิต คือมีความพากเพียรถูกต้อง.
        -มีสติถูกต้อง.
       -มีสมาธิถูกต้อง.

          มีความถูกต้องครบหมด ทั้งเรื่องทางวัตถุ เรื่องทางจิตและเรื่องที่มันเหนือออกไป ที่เหนือกว่านั้น. เรื่องวัตถุเรื่องจิตนี้ก็เป็นเรื่องโลก ๆ มันอยู่ในโลก. ถ้าเป็นเรื่องของพระนิพพานก็เป็นโลกุตตระ หรืออยู่เหนือโลก. เดี๋ยวนี้ก็มารู้จักดีถูกต้อง ครบถ้วนทั้งเรื่องโลก และเหนือโลก.

          จิตนี้ถ้าจะเปรียบเทียบแล้ว มันก็เป็นสิ่งที่น่าสงสาร มันติดมาในชีวิต คลอดจากท้องมารดา ไม่รู้อิโหน่อิเหน่อะไร, ไม่รู้จะไปทางไหน. ทีนี้อะไรมาถึงเข้า มาเกี่ยวข้องกันด้วยการสัมผัส มันก็ตะครุบเอาความหมายนั้น ๆ, แล้วสิ่งแรกที่มันตะครุบเอา ก็คือรสอร่อยของวัตถุ; จิตก็เลยเริ่มผิด เริ่มโง่ เริ่มหลง ก็ต้องรับโทษ สมกับความโง่ ความหลง คือเป็นทุกข์ทรมานเรื่อย ๆ ไป, จนกระทั่งเอือมระอา จนเห็นความจริงว่าไม่ไหวแล้ว ทนไม่ไหวแล้วต้องเปลี่ยนแล้ว. นี่มันจึงหันมาศึกษาความจริงของเรื่องธรรมะ ปฏิบัติตามหลักของธรรมะ แล้วก็บรรลุพระนิพพาน; เรียกว่าออกมาเสียได้จากวัตถุนิยม ทางวัตถุหรือกาย, แล้วก็ออกมาเสียได้จากเรื่องของจิต ก็มาสู่ที่ว่างข้างนอก คือพระนิพพาน, มีความถูกต้องทั้งทางวัตถุและทางจิต. นั่นแหละคือมนุษย์ที่ถูกต้อง มนุษย์ที่เต็มเปี่ยมถึงยอดสุดของการเป็นมนุษย์แล้ว, ไม่หลง ไม่จม ไม่ติดอยู่ในเรื่องของวัตถุ.

          ดังนั้น จงสนใจในเรื่องของธรรมะ คืออริยอัฏฐังคิกมรรค นั้นเป็นทางออก คำว่าทาง ทางนี้เป็นทางออก, ทางออกมาเสียได้จากความทุกข์ ออกมาเสียได้จากปัญหา. หรือจะพูดให้กว้างกว่านั้น ว่าออกมาเสียจากโลก, ออกมาเสียจากโลก หมายความว่าออกมาเสียจากอิทธิพลทุก ๆ ชนิดที่มันมีอยู่ในโลก ซึ่งส่วนใหญ่เดี๋ยวนี้สมัยนี้ ยุคนี้ก็คือวัตถุนิยม; ออกมาเสียจากสิ่งที่มีอิทธิพลครอบงำจิตใจ ครอบงำโลก, ออกมาเสียจากอำนาจของวัตถุนิยม นี่มันเป็นสิ่งสุดท้าย ที่จะแก้ปัญหาได้ ในข้อที่ว่า เดี๋ยวนี้ ทำไมจึงมีความทุกข์มากขึ้น เพิ่มขึ้น? เพราะไม่รู้เรื่องนี้ ไปหลงพัฒนาวัตถุ จนตกเป็นทาสของวัตถุยิ่งขึ้น, และเป็นกันดังนี้ทั้งโลก. น่าขบน่าขันที่สุดที่ช่างร่วมมือร่วมใจร่วมแรงกันดีทั้งโลก, พัฒนาวัตถุขึ้นมาหลอกหลอนชาวโลกให้หลงติด ให้หลงติดอยู่ในวัตถุนิยม; แล้วก็จมอยู่ในความหลงนี้ ก็เร่าร้อนกันไปทั้งโลก ทั้งโลกเลยแล้วมันอาจจะลุกลามไปถึงเทวโลก มารโลกอื่น ๆ ด้วย เพราะความลุ่มหลง.

*******

กิ่งธรรมจาก  http://www.buddhadasa.org